Cộng đồng chia sẻ tri thức Lib24.vn

Dao ham - khao sat ham so hk1

86167ec2609e3605eda8e1d2f85d514c
Gửi bởi: Thành Đạt 27 tháng 9 2020 lúc 11:31:02 | Được cập nhật: 17 tháng 5 lúc 9:16:43 Kiểu file: PDF | Lượt xem: 157 | Lượt Download: 0 | File size: 0.205408 Mb

Nội dung tài liệu

Tải xuống
Link tài liệu:
Tải xuống

Các tài liệu liên quan


Có thể bạn quan tâm


Thông tin tài liệu

Ñaïo haøm,KS haøm soá vaø BT lieân heä - Trang 1 - Gv soaïn: Phaïn Vaên Luaät Phaàn I. ÑAÏO HAØM 1. Ñònh nghóa ñaïo haøm: Cho haøm soá y=f(x) xaùc ñònh treân (a;b) vaø x0∈(a;b). f (x 0 + ∆ x) − f (x 0 ) ∆y = lim a) f’(x0) = lim laø ñaïo haøm cuûa f(x) taïi x0. ∆ x→ 0 ∆ x ∆ x→ 0 ∆x ∆y b) f’(x0+) = lim+ laø ñaïo haøm beân phaûi cuûa f(x) taïi x0. ∆ x→ 0 ∆ x ∆y c) f’(x0−) = lim− laø ñaïo haøm beân traùi cuûa f(x) taïi x0. ∆ x→ 0 ∆ x Söï coù ñaïo haøm: f’(x0+) = f’(x0−) = A ⇔ f’(x0) = A d) f(x) coù ñaïo haøm treân khoaûng (a;b) ⇔ f(x) coù ñaïo haøm taïi ∀x0∈(a;b).  f (x) coù ñaïo haøm treân (a; b)  + e) f(x) coù ñaïo haøm treân [a;b] ⇔  ∃ f' (a )  ∃ f' (b − )  2. Duøng ñònh nghóa ñeå tính ñaïo haøm cuûa haøm soá y=f(x) taïi x ∈(a;b) ⊂ D (Taäp xaùc ñònh cuûa haøm soá): • Cho x soá gia ∆x, tìm ∆y = f(x+∆x) − f(x). ∆y • Laäp tyû soá . ∆x ∆y = f ' (x) , neáu giôùi haïn toàn taïi. • Tìm lim ∆ x→ 0 ∆x 3. Tieáp tuyeán cuûa ñöôøng cong phaúng (C): y = f(x): A. YÙ nghóa hình hoïc cuûa ñaïo haøm: Heä soá goùc cuûa tieáp tuyeán cuûa (C): y = f (x) taïi tieáp ñieåm M0(x0;y0) laø k = f’(x0). B. Phöông trình tieáp tuyeán: Cuûa (C): y = f(x) taïi M0(x0;y0) coù daïng: y−y0 = f’(x0)(x−x0) (1). Vieát ñöôïc (1) laø phaûi tìm x0; y0 vaø f’(x0). 4. Baûng quy taéc tính ñaïo haøm: Cho u,v,w...laø caùc haøm soá coù bieán soá x, laàn löôït coù ñaïo haøm theo x laø u’,v’,w’....Ta coù: 1) (u ± v)’ = u’ ± v’. Môû roäng :(u ± v ± w)’ = u’ ± v’± w’. 2) (u.v)’ = u’v+u v’. Heä quaû : (ku)’ = k.u’ , k: haèng soá. u u' v − u v' 3) ( )’ = . v v2 k kv' Heä quaû : ( )’ = − 2 , v≠0, k: haèng soá. v v 4) (y[u(x)])’ = y’u.u’x ( ñaïo haøm cuûa haøm soá hôïp ) Ñaïo haøm,KS haøm soá vaø BT lieân heä - Trang 2 - Gv soaïn: Phaïn Vaên Luaät 5. Baûøng caùc ñaïo haøm : Ñaïo haøm cuûa caùc haøm soá sô caáp cô baûn (C)’ = 0 vôùi C laø haèng soá (x)’ = 1 (x α )’ = αxα − 1 1 1 ( )’ = − 2 (x≠0) x x 1 ( x )’ = (x>0) 2 x (sinx)’ = cosx (cosx)’ = − sinx 1 π (tgx )' = = 1+tg2x (x ≠ + kπ , k ∈ Z ) cos 2 x 2 1 (cot gx)' = − = − (1+cotg2x) sin 2 x (x ≠ kπ , k ∈ Z ) (ex)’ = ex (ax)’ = ax.lna (0 f(x2) thì f(x) nghòch bieán treân khoaûng (a;b). 2) Ñònh lyù LaGraêng: Neáu haøm soá y = f(x) lieân tuïc treân ñoaïn [a;b] vaø coù ñaïo haøm treân khoaûng (a;b) thì toàn taïi moät ñieåm c∈(a;b) sao cho : f (b) − f (a) f(b) − f(a) = f’(c)(b − a) hay f ' (c) = b− a 3) Ñieàu kieän ñuû cuûa tính ñôn ñieäu : a) Ñònh lyù 2 : Cho haøm soá y = f(x) coù ñaïo haøm treân khoaûng (a;b) . 1. Neáu f’(x) > 0 vôùi ∀x∈(a;b) thì haøm soá y = f(x) ñoàng bieán treân khoaûng ñoù. 2. Neáu f’(x) < 0 vôùi ∀x∈(a;b) thì haøm soá y = f(x) nghòch bieán treân khoaûng ñoù. b) Ñònh lyù 3 (Môû roäng ñònh lyù 2) : Cho haøm soá y = f(x) coù ñaïo haøm treân khoaûng (a;b) . Neáu f’(x) ≥ 0 (hoaëc f’(x) ≤ 0) vôùi ∀x∈(a;b) vaø f’(x) = 0 taïi moät soá höõu haïn ñieåm treân khoaûng (a;b) thì haøm soá y = f(x) ñoàng bieán ( hoaëc nghòch bieán ) treân khoaûng ñoù. Toùm taét: Baûng bieán thieân Haøm soá ñoàng bieán treân (a;b) Haøm soá nghòch bieán treân (a;b) 4) Ñieåm tôùi haïn : a) Ñònh nghóa: Cho haøm soá y = f(x) xaùc ñònh treân khoaûng (a;b) vaø x0∈(a;b). Ñieåm x0 ñöôïc goïi laø 1 ñieåm tôùi haïn cuûa haøm soá y = f(x) neáu taïi x 0 ñaïo haøm f’(x) khoâng xaùc ñònh hoaëc baèng 0. b) Tính chaát : Ñoái vôùi caùc haøm soá sô caáp (Toång, hieäu, tích, thöông, haøm soá hôïp cuûa moät soá caùc haøm soá sô caáp cô baûn): Neáu f’(x) lieân tuïc treân khoaûng (a;b) vaø x1; x2 (x10 laø moät laân caän cuûa ñieåm x0. b) Neáu vôùi ∀x ∈V(δ)⊂ (a; b) cuûa ñieåm x0 vaø x≠x0 ta ñeàu coù f(x) < f(x0) thì x0 laø 1 moät ñieåm cöïc ñaïi cuûa haøm soá y = f(x), f(x0) laø giaù trò cöïc ñaïi cuûa haøm soá y = f(x), coøn ñieåm M0(x0; f(x0)) ñöôïc goïi laø ñieåm cöïc ñaïi cuûa (C). c) Neáu vôùi ∀x ∈V(δ)⊂ (a; b) cuûa ñieåm x0 vaø x≠x0 ta ñeàu coù f(x) > f(x0) thì x0 laø 1 moät ñieåm cöïc tieåu cuûa haøm soá y = f(x), f(x0) laø giaù trò cöïc tieåu cuûa haøm soá y = f(x), coøn ñieåm M0 (x0; f(x0)) ñöôïc goïi laø ñieåm cöïc tieåu cuûa (C). Ñieåm cöïc ñaïi cuûa (C): y = f(x) Ñieåm cöïc tieåu cuûa (C) : y = f(x) d) Caùc ñieåm cöïc ñaïi vaø cöïc tieåu ñöôïc goïi chung laø caùc ñieåm cöïc trò. Giaù trò cuûa haøm soá y = f(x) taïi ñieåm cöïc trò goïi laø cöïc trò cuûa haøm soá ñaõ cho. 2.Ñieàu kieän caàn ñeå haøm soá coù cöïc trò : a) Ñònh lyù Fermat : Neáu haøm soá y = f(x) coù ñaïo haøm taïi x 0 vaø ñaït cöïc trò taïi ñieåm ñoù thì f’(x0) = 0. YÙ nghóa hình hoïc : Taïi ñieåm cöïc trò x0 , neáu f(x) coù ñaïo haøm thì tieáp tuyeán cuûa ñoà thò laø song song hoaëc truøng (cuøng phöông) vôùi Ox. b) Heä quaû: Moïi ñieåm cöïc trò cuûa haøm soá y = f(x) ñeàu laø ñieåm tôùi haïn cuûa noù. 3. Caùc daáu hieäu ( ñieàu kieän ñuû ) ñeå haøm soá coù cöïc trò : a) Daáu hieäu 1: Neáu ñi qua ñieåm x0 maø f’(x) ñoåi daáu thì x0 laø ñieåm cöïc trò cuûa haøm soá y=f(x). Cuï theå : Ñaïo haøm,KS haøm soá vaø BT lieân heä - Trang 5 - Gv soaïn: Phaïn Vaên Luaät b) Daáu hieäu 2: Giaû söû haøm soá y = f(x) coù ñaïo haøm lieân tuïc tôùi caáp 2 taïi x0 vaø f’(x0)=0 vaø f’’(x0)≠0 thì x0 laø moät ñieåm cöïc trò cuûa haøm soá y = f(x). Cuï theå :  f ' (x 0 ) = 0  ⇒ x0 laø ñieåm cöïc tieåu cuûa haøm soá y = f(x)  f ' ' (x 0 ) > 0  f ' (x 0 ) = 0  ⇒ x0 laø ñieåm cöïc ñaïi cuûa haøm soá y = f(x)  f ' ' (x 0 ) < 0 4. Caùc quy taéc tìm cöïc trò cuûa haøm soá y = f(x) : Quy taéc I Phöông phaùp: • Tìm taäp xaùc ñònh D cuûa haøm soá • Tìm f’(x) vaø tìm caùc ñieåm tôùi haïn x0∈ D. • Xeùt daáu cuûa f’(x) treân baûng bieán thieân. • Döïa vaøo daáu hieäu I suy ra caùc ñieåm cöïc trò. Quy taéc II Phöông phaùp: • Tìm taäp xaùc ñònh D cuûa haøm soá • Tính f’(x) vaø giaûi phöông trình f’(x)= 0 ñeå tìm caùc nghieäm xi (i=1,2….) • Tính f’’(x) • Töø daáu cuûa f’’(xi), döïa vaøo daáu hieäu II, suy ra tính chaát cöïc trò cuûa f(x). 5. Moät soá vaán ñeà coù lieân quan ñeán cöïc trò : • Ñöôøng thaúng ñi qua cöïc ñaïi vaø cöïc tieåu cuûa ñoà thò haøm soá y = f(x) = ax3+bx2+cx+d (a≠0 vaø b2−3ac>0) ñöôïc thöïc hieän theo caùc böôùc : o Tìm y’. Tìm ñieàu kieän ñeå haøm soá coù cöïc trò ⇔ a≠0 vaø ∆’ = b2−3ac>0 o Chia y cho y’ ta ñöôïc dö laø αx+β . o Khi ñoù haøm soá y = f(x) = ax3+bx2+cx+d = (Ax+B)y’ +αx+β o Goïi x0 laø ñieåm cöïc trò cuûa haøm soá y = f(x). Theo ñònh lyù Fermat: ⇒ y’(x0) = 0 ⇒ y(x0) = (Ax0+B)y’(x0) +αx0+β = αx0+β Vaäy ñöôøng thaúng qua cöïc ñaïi vaø cöïc tieåu cuûa ñoà thò haøm soá y = f(x) = ax3+bx2+cx+d (a≠0 vaø b2−3ac>0) laø d: y = αx+β  Phöông trình ñöôøng thaúng ñi qua 2 ñieåm cöïc trò cuûa ñoà thò haøm baäc 3 treân laø : y= 2 b2 bc (c − )x + d − 3 3a 9a  Ñöôøng thaúng ñi qua cöïc ñaïi vaø cöïc tieåu (neáu coù) cuûa ñoà thò haøm soá y = f(x) = ax 2 + bx + c coù phöông trình : a' x + b' y= (ax 2 + bx + c)' 2ax + b = (a' x + b' )' a' Ñaïo haøm,KS haøm soá vaø BT lieân heä - Trang 6 - Gv soaïn: Phaïn Vaên Luaät III. GIAÙ TRÒ LÔÙN NHAÁT VAØ NHOÛ NHAÁT CUÛA HAØM SOÁ 1.Ñònh nghóa : Cho haøm soá y = f(x) xaùc ñònh treân taäp D. Ñònh nghóa:  ∀ x ∈ D : f (x ) ≤ M Max f (x) = M ⇔  D  ∃ x 0 ∈ D : f (x 0 ) = M  ∀ x ∈ D : f (x) ≥ m Min f (x) = m ⇔  D  ∃ x 0 ∈ D : f (x 0 ) = m Haún nhieân laø : Neáu D=[a;b] thì M vaø m ñoàng thôøi toàn taïi vaø m ≤ f(x) ≤ M vôùi ∀x∈[a;b] 2. Caùch tìm giaù trò lôùn nhaát vaø giaù trò nhoû nhaát cuûa haøm soá: • Xaùc ñònh taäp D • Tìm caùc ñieåm tôùi haïn xi∈D (i = 1,2,…) (neáu coù) Tìm: o Giaù trò f(xi) töông öùng (neáu coù); o Giaù trò ôû caùc muùt (neáu D = [a;b] thì tìm f(a) vaø f(b) ); o Tìm caùc giôùi haïn 1 beân (neáu D=(a;b) thì tìm xlim f(x) vaø xlim f(x) ); → a+ → b− • o Tìm caùc giôùi haïn ôû voâ taän (neáu D = (−∞ ; a] thì tìm xlim → − ∞ f(x) coøn neáu D = [a;+∞) thì tìm xlim → + ∞ f(x) ). Laäp baûng bieán thieân (hoaëc so saùnh caùc giaù trò cuûa haøm soá treân moät ñoaïn), döïa vaøo ñoù maø keát luaän. IV. TÍNH LOÀI LOÕM VAØ ÑIEÅM UOÁN CUÛA ÑOÀ THÒ HAØM SOÁ o 1)Khaùi nieäm veà tính loài, loõm vaø ñieåm uoán : Cho haøm soá y = f(x) coù ñaïo haøm caáp 2 trong khoaûng (a;b), coù ñoà thò (C). Giaû thieát taïi moïi ñieåm thuoäc khoaûng (a;b) ñoà thò (C) ñeàu coù tieáp tuyeán. Xeùt cung ACB vôùi A(a;f(a)); B(b;f(b)) vaø C(c;f(c)).  Cung laø moät cung loài cuûa (C) neáu taïi moïi ñieåm cuûa cung naèm phía treân (C). Khoaûng (a;c) goïi laø khoaûng loài cuûa ñoà thò. tieáp tuyeán ñeàu  Cung laø moät cung loõm cuûa (C) neáu taïi moïi ñieåm cuûa cung tieáp tuyeán ñeàu naèm phía döôùi (C). Khoaûng (c;b) goïi laø khoaûng loõm cuûa ñoà thò. Ñieåm C phaân caùch giöõa cung loài vaø cung loõm ñöôïc goïi laø ñieåm uoán cuûa ñoà thò. Taïi ñieåm uoán tieáp tuyeán xuyeân qua ñoà thò. Ñaïo haøm,KS haøm soá vaø BT lieân heä - Trang 7 - Gv soaïn: Phaïn Vaên Luaät 2) Daáu hieäu loài, loõm vaø ñieåm uoán : 1) Ñònh lyù 1 : Cho haøm soá y = f(x) coù ñaïo haøm ñeán caáp hai treân khoaûng (a;b). a. Neáu f”(x) < 0 vôùi moïi x∈(a;b) thì ñoà thò cuûa haøm soá loài treân khoaûng ñoù. b. Neáu f”(x) > 0 vôùi moïi x∈(a;b) thì ñoà thò cuûa haøm soá loõm treân khoaûng ñoù. 2) Ñònh lyù 2 : Cho haøm soá y = f(x) lieân tuïc treân moät laân caän naøo ñoù cuûa ñieåm x0 vaø coù ñaïo haøm tôùi caáp hai trong laân caän ñoù. Neáu ñaïo haøm caáp hai ñoåi daáu khi x ñi qua x0 thì ñieåm M0(x0;f(x0)) laø ñieåm uoán cuûa ñoà thò haøm soá ñaõ cho. 3) Toùm taét : a) Tính loài, loõm cuûa ñoà thò: x a b X a b − y” y” + Ñoà thò Ñoà thò cuûa loài cuûa haøm loõm haøm soá soá b) Ñieåm uoán cuûa ñoà thò: x y” Ñoà thò cuûa haøm soá x0 + (−) − (+) Ñieåm uoán M0(x0;f(x0)) V. TIEÄM CAÄN 1) Ñònh nghóa : a) Giaû söû M(x;y)∈(C):y = f(x). Ta noùi (C) coù moät nhaùnh voâ cöïc neáu ít nhaát moät trong hai toïa ñoä x, y cuûa ñieåm M(x;y) daàn tôùi ∞. Khi ñoù ta cuõng noùi ñieåm M(x;y) daàn tôùi ∞ (vì OM= x 2 + y 2 → + ∞ ). Kyù hieäu M→ ∞. b) Giaû söû ñoà thò (C) coù nhaùnh voâ cöïc. Cho ñöôøng thaúng d. Kí hieäu MH laø khoaûng caùch töø ñieåm M(x;y)∈(C) ñeán ñöôøng thaúng d. lim MH = 0 d laø tieäm caän cuûa (C)⇔ (MM→∈ (∞C )) 2) Caùch xaùc ñònh tieäm caän cuûa (C): y = f(x) : 1.Tieäm caän ñöùng : Ñònh lyù : f (x) = ∞ thì d: x = x0 laø moät tieäm caän ñöùng cuûa (C) Neáu xlim → x 0 Môû roäng : lim f (x) = ∞ f (x) = ∞ ) thì d: x = x laø moät tieäm caän ñöùng beân Neáu x → x +0 (hoaëc xlim − 0 → x0 traùi (beân phaûi) cuûa (C):y = f(x) Ñaïo haøm,KS haøm soá vaø BT lieân heä -Trang 8 - Gv soaïn: Phaïn Vaên Luaät 2.Tieäm caän ngang : f (x) = y 0 thì d: y = y0 laø moät tieäm caän ngang cuûa (C) Ñònh lyù : Neáu lim x→ ∞ f (x) = y 0 (hoaëc xlim f (x) = y 0 ) thì d: y = y0 laø moät tieäm caän ngang beân Môû roäng : Neáu xlim → −∞ → +∞ traùi (beân phaûi) cuûa (C):y = f(x). 3.Tieäm caän xieân : Ñònh lyù : Ñieàu kieän aét coù vaø ñuû ñeå ñöôøng thaúng d:y = ax+b (a≠0) laø moät tieäm caän xieân cuûa ñoà thò (C) laø : lim[f (x) − (ax + b)] = 0 x→ + ∞ hoaëc hoaëc Môû roäng : lim[f (x) − (ax + b)] = 0 x→ − ∞ lim [f (x) − (ax + b)] = 0 x→ ∞ [f (x) − (ax + b)] = 0 thì d:y=ax+b (a≠0) laø tieäm caän xieân beân phaûi cuûa Neáu xlim → +∞ (C):y=f(x). [f (x) − (ax + b)] = 0 thì d:y=ax+b (a≠0) laø tieäm caän xieân beân traùi cuûa • Neáu xlim → −∞ (C):y=f(x). [f (x) − (ax + b)] = 0 thì d:y=ax+b (a≠0) laø tieäm caän xieân hai beân cuûa • Neáu lim x→ ∞ (C):y=f(x). Caùch tìm caùc heä soá a vaø b cuûa ñöôøng tieäm caän xieân y = ax+b: f (x) [f (x) − ax] Tìm caùc giôùi haïn : a= lim vaø b= lim x→ ∞ x→ ∞ x Chuù yù : f ( x) [f (x) − ax] thì d:y = ax+b (a≠0) laø tieäm caän xieân beân traùi • Neáu a= xlim vaø b= xlim → −∞ → −∞ x cuûa (C):y = f(x). f ( x) [f (x) − ax] thì d:y = ax+b (a≠0) laø tieäm caän xieân beân phaûi • Neáu a= xlim vaø b = xlim → +∞ → +∞ x cuûa (C):y = f(x). VI. KHAÛO SAÙT HAØM SOÁ A.Ñöôøng loái chung : 1.Taäp xaùc ñònh. Tính chaün, leû, tuaàn hoaøn ( neáu coù) cuûa haøm soá. 2.Ñaïo haøm y’: Ñeå khaûo saùt tính ñôn ñieäu, cöïc trò cuûa haøm soá. 3.Ñaïo haøm y’’ : Ñeå tìm caùc khoaûng loài, loõm vaø ñieåm uoán cuûa ñoà thò. 4.Caùc giôùi haïn, tieäm caän cuûa ñoà thò ( neáu coù ) haøm soá. 5.Baûng bieán thieân: Ghi chieàu bieán thieân vaø caùc keát quaû cuûa y’, y. 6.Giaù trò ñaëc bieät : Thöôøng cho x = 0 ñeå tìm giao ñieåm cuûa ñoà thò vôùi Oy (neáu coù). Cho • Ñaïo haøm,KS haøm soá vaø BT lieân heä - Trang 9 - Gv soaïn: Phaïn Vaên Luaät Ñaïo haøm,KS haøm soá vaø BT lieân heä -Trang 10- Gv soaïn: Phaïn Vaên Luaät y=0 ñeå tìm caùc giao ñieåm cuûa ñoà thò vôùi truïc Ox (neáu coù). ta coù theå tìm theâm moät vaøi ñieåm khaùc nöõa. 7.Veõ ñoà thò vaø nhaän xeùt ñoà thò : Neùt veõ maûnh, ñeïp vaø ñuùng, ñuû. Theå hieän ñuùng cöïc trò, ñieåm uoán , loài, loõm, tieäm caän (neáu coù) cuûa ñoà thò. Nhaän xeùt tính chaát ñaëc tröng cuûa ñoà thò. B.Khaûo saùt vaø veõ ñoà thò : I.Haøm soá y = f(x) = ax3+bx2+cx+d (a≠0) : Daïng cô baûn cuûa ñoà thò : Stt Tính chaát 1 2 1 ad-bc > 0 Tính chaát Daïng d c a Tieäm caän ngang y = c Tieäm caän ñöùng x = − 2 Daïng a>0 ad-bc < 0 b' ax 2 + bx + c 2 (Ñieàu kieän: ax 0 + bx 0 + c ≠ 0 vôùi x0= − vaø a’ ≠ 0) a' a' x + b' Daïng cô baûn cuûa ñoà thò : Ñoà thò cuûa haøm soá höõu tæ 2/1 nhaän giao ñieåm I cuûa hai tieäm b' a caän x = − vaø y= x + p laøm taâm ñoái xöùng vaø coù moät trong boán daïng: a' a' IV. Haøm soá y = f(x) = y’> 0 ( hoaëc y’≥ 0) y’ = 0 ⇔ x = x1 V x = x2 a<0 Stt y’< 0 ( hoaëc y’≤ 0) Stt Heä soá 1 a>0 3 a<0 Tính chaát 1 II. Haøm soá y = f(x) = ax +bx +c (a≠0) : Daïng cô baûn cuûa ñoà thò : Ñoà thò cuûa haøm soá y = f(x) = ax4+bx2+c (a≠0) nhaän Oy laøm truïc ñoái xöùng vaø coù 1 trong 4 daïng : 4 2 Heä soá y’ = 0 ⇔ x = x1 V x = x2 3 4 Stt 2 Tính chaát b<0 3 cöïc trò, 2 ñieåm uoán b>0 1 cöïc trò, 0 ñieåm uoán b>0 3 cöïc trò, 2 ñieåm uoán b<0 1 cöïc trò, 0 ñieåm uoán 2 Daïng ax + b (Ñieàu kieän: ad-bc≠0 vaø c≠0) : cx + d Daïng cô baûn cuûa ñoà thò : laøm taâm ñoái xöùng vaø coù moät trong hai daïng: aa’>0 y’> 0 3 y’ = 0 ⇔ x = x1 V x = x2 III.Haøm soá y = f(x) = Ñoà thò cuûa haøm soá höõu tæ 1/1 nhaän giao ñieåm I cuûa hai tieäm caän x = − y’ = 0 ⇔ x = x1 V x = x2 4 d a vaø y = c c aa’<0 y’< 0 Daïng Ñaïo haøm,KS haøm soá vaø BT lieân heä -Trang 11- Gv soaïn: Phaïn Vaên Luaät VII.CAÙC BAØI TOAÙN LIEÂN HEÄ ÑEÁN KHAÛO SAÙT HAØM SOÁ 1) Baøi toaùn 1:BIEÄN LUAÄN SÖÏ TÖÔNG GIAO CUÛA 2 ÑÖÔØNG. Cho haøm soá y=f(x) coù ñoà thò laø (C), haøm soá y=g(x) coù ñoà thò laø (C 1). Tìm soá giao ñieåm cuûa (C) vaø (C1)  Phöông phaùp: • Vieát phöông trình hoaønh ñoä giao ñieåm cuûa (C) vaø (C1): f(x)=g(x) (1) • Soá nghieäm cuûa phöông trình (1) laø soá giao ñieåm cuûa (C) vaø (C1). • Bieän luaän soá nghieäm phöông trình (1) suy ra soá giao ñieåm cuûa (C) vaø (C1). 2) Baøi toaùn 2: VIEÁT PHÖÔNG TRÌNH TIEÁP TUYEÁN CUÛA (C) : y=f(x) A. Phöông trình tieáp tuyeán: Cuûa (C): y = f(x) taïi M0(x0;y0) coù daïng: y−y0 = f’(x0)(x−x0) (1). Vieát ñöôïc (1) laø phaûi tìm x0; y0 vaø f’(x0). Coù 2 daïng tieáp tuyeán taïi ñieåm: Daïng 1: Cho hoaønh ñoä x0 (hoaëc tung ñoä y0) cuûa tieáp ñieåm, töø phöông trình y0 = f(x0) tìm y0 ( hoaëc x0). Tìm f’(x) ⇒ f’(x0) roài thay vaøo (1) ñeå coù phöông trình tieáp tuyeán. Daïng 2: Cho heä soá goùc cuûa tieáp tuyeán laø f’(x0) = k, töø ñoù tìm hoaønh ñoä x0 cuûa tieáp ñieåm töø phöông trình f’(x0) = k ⇒ y0 = f(x0) roài thay vaøo (1) ñeå coù phöông trình tieáp tuyeán. Moät soá kieán thöùc caàn nhôù: • • Neáu cho k laø heä soá goùc cuûa tieáp tuyeán thì f’(x0) = k. Neáu tieáp tuyeán song song (d): y = ax+b thì f’(x0) = k= a. • Neáu tieáp tuyeán vuoâng goùc (d): y = ax+b thì f’(x0) = k = − 1 , a≠0 a π thì f ’(x0) = k = ± tgα. 2 B. Tieáp tuyeán cuûa (C) : y = f(x) di qua ñieåm M1(x1; y1 ) : 1) Vôùi (C): y = f(x) = ax2+bx+c (a≠0) coù ñoà thò laø 1 parabol: Phöông phaùp : • Goïi d laø ñöôøng thaúng ñi qua M1(x1; y1 ) vaø coù heä soá goùc k, phöông trình d : y = k(x − x1)+ y1 (1). • Phöông trình hoaønh ñoä giao ñieåm cuûa d vaø (C) : ax2+bx+c = k(x − x1)+ y1 Ta bieán ñoåi phöông trình naøy veà phöông trình baäc 2 aån x daïng : a1x2+b1x+c1 = 0 (2). • d tieáp xuùc (C) ⇔ phöông trình (2) coù nghieäm soá keùp :  a1 ≠ 0 ⇔ . 2  ∆ = b 1 − 4a 1 c1 = 0 • Töø heä ñieàu kieän naøy ta tìm ñöôïc k. • Thay k tìm ñöôïc vaøo (1) ñeå coù phöông trình tieáp tuyeán. • Neáu tieáp tuyeán taïo vôùi Ox goùc α ≠ Ñaïo haøm,KS haøm soá vaø BT lieân heä -Trang 12- Gv soaïn: Phaïn Vaên Luaät 2) Vôùi (C) : y = f(x) baát kyø: Phöông phaùp : • Goïi d laø ñöôøng thaúng ñi qua M1(x1; y1 ) vaø coù heä soá goùc k, phöông trình d : y = k(x − x1)+ y1 (1). • d tieáp xuùc (C) khi heä sau coù nghieäm :  f(x) = k(x - x 1 ) + y 1   f' (x) = k Töø ñaây khöû k ⇒ f(x) = f’(x)(x-x1)+y1 ( phöông trình hoaønh ñoä tieáp ñieåm) ⇒ caùc nghieäm x = x0 (neáu coù) vaø tính ñöôïc k theo x0. • Thay k tìm ñöôïc vaøo (1) ñeå coù phöông trình tieáp tuyeán töông öùng. Chuù yù raèng: Soá tieáp tuyeán phuï thuoäc vaøo k ( chöù khoâng phuï thuoäc vaøo x0) 3) Baøi toaùn 3: HOÏ ÑÖÔØNG CONG. BIEÄN LUAÄN SOÁ ÑÖÔØNG CONG ÑI QUA MOÄT ÑIEÅM COÁ ÑÒNH. a) Khaùi nieäm : Cho haøm soá y=f(x) trong ñoù ngoaøi bieán x, coù theâm chöõ m ôû caùc heä soá. Kyù hieäu (Cm):y=f(x,m) vôùi m laø tham soá. Khi m thay ñoåi ta coù voâ soá ñoà thò (C m) vaø goïi chung laø hoï (Cm). b) Coù bao nhieâu ñoà thò (Cm) ñi qua M0(x0;y0) cho tröôùc ?  Phöông phaùp: Ta thöïc hieän caùc böôùc : 1) Thay toïa ñoä cuûa M0(x0;y0) vaøo haøm soá y=f(x,m) ñöa ñeán moät phöông trình g(m)=0 (1). 2) Bieän luaän theo m soá nghieäm cuûa (1) : soá nghieäm cuûa (1) chính laø soá ñoà thò (Cm) ñi qua M0(x0;y0). 3) Neáu (1) coù voâ soá nghieäm ñoái vôùi m thì M0(x0;y0) trôû thaønh moät ñieåm coá ñònh trong caùc ñieåm coá ñònh ( neáu coù) maø (Cm) ñi qua. c) Tìm ñieåm coá ñònh cuûa (Cm):y=f(x,m):  Phöông phaùp: 1) Goïi M0(x0;y0) laø ñieåm coá ñònh maø (Cm):y=f(x,m) ñi qua vôùi moïi m . 2) Ta coù M0(x0;y0)∈(Cm) ⇔ y0=f(x0,m) ⇒ g(m)=0 (1). 3) Ñònh caùc heä soá cuûa (1) ñoàng thôøi baèng 0 ñeå (1) coù voâ soá nghieäm. Töø ñoù giaûi heä phöông trình tìm ñöôïc x0 vaø y0 vaø keát luaän veà ñieåm coá ñònh cuûa (Cm). 4) Baøi toaùn 4: TÌM TAÄP HÔÏP ÑIEÅM M(x;y) ( quyõ tích ñaïi soá ) , trong ñoù x hoaëc y coù chöùa tham soá m.  Phöông phaùp : 1) Tìm ñieàu kieän cuûa m ñeå ñieåm M toàn taïi. 2) Töø giaû thieát baøi toaùn, ta tìm toïa ñoä cuûa ñieåm M(x;y) töø heä phöông trình:  x = g(m) (1)   y = h(m ) • Töø ñieàu kieän toàn taïi ñieåm M vaø khöû tham soá m töø heä (1) ta tìm ñöôïc taäp hôïp (C) chöùa M töø ñoù ñi ñeán keát luaän quyõ tích cuûa M.