Viết Bắc (phần Tác phẩm)_Soạn văn lớp 12

VIỆT BẮC (Tố Hữu) HƯỚNG DẪN HỌC BÀI Câu 1. a. Hoàn cảnh sáng tác: - Sáng tác tháng 10/ 1954 nhân sự kiện quân ta đánh tan thực dân Pháp trong chi ến dịch Điện Biên Phủ - Các chiến sĩ rời chiến khi về thủ đô, từ đó thấy được tình c ảm l ưu luy ến c ủa nhân dân Việt Bắc dành cho chiến sĩ, Tố Hữu sáng tác ra bài thơ Việt Bắc này b. Phân tích sắc thái tâm trạng, lối đối đáp của nhân vật trữ tình trong Việt Bắc: - Tâm trạng thể hiện qua lời đối đáp - Lưu luyến, bịn rịn giữa người đi- kẻ ở. Không khí ân tình của h ồi t ưởng, hoài ni ệm của ước vọng và tin tưởng - Lối đối đáp: kết cấu quen thuộc trong ca dao, cách x ưng hô mình – ta th ể hi ện tình cảm sự hô ứng Câu 2. Qua lời hồi tưởng của nhân vật trữ tình, vẻ đẹp của cảnh và ng ười Vi ệt B ắc được hiện lên: a. Vẻ đẹp của cảnh: - Vẻ đẹp trải dài theo thời gian, không gian khác nhau: sương sớm, nắng chiều, trăng khuya. Bức tranh tứ bình của Việt Bắc (mùa xuân: mơ nở tr ắng rừng/ mùa đông: hoa chuối đỏ tươi/ mùa hạ: ve kêu rừng phách đổ vàng/ mùa thu: trăng gọi hòa bình) - Thiên nhiên trở nên đẹp và hữu tình khi có sự gắn bó của con người: + Thiên nhiên có sự khắc nghiệt riêng của núi rừng Tây Bắc. + Có những khoảnh khắc đẹp, thơ mộng. + Hình ảnh khó quên: khói bếp, sương núi, cảm giác bản mường bồng bềnh, mờ ảo trong sương. OLM.VN, BINGCLASS.COM 1 + Âm thanh của nhịp sống yên bình, yên ả. -> Thiên nhiên Việt Bắc là sự giao hòa bốn mùa hòa với không khí kháng chi ến, vất vả, gian khổ nhưng lạc quan, hào hùng. + Cảnh làng bản ấm cúng + Cảnh chiến khu sinh hoạt + Cảnh lãng mạn, ân tình b. Những hồi tưởng về con người Việt Bắc - Trong dòng hồi tưởng, nhà thơ nhớ tới con người Việt B ắc trên n ền chung c ủa núi rừng + Nhớ tới con người Tây Bắc gắn với những hoạt động sinh hoạt đ ặc tr ưng: cô em gái hái măng, người đan nón, người đi rừng, nhớ tiếng hát ân tình thủy chung + Cuộc sống kháng chiến khó khăn nhưng có sự sẻ chia, đồng cảm: Thương nhau chia củ sắn bùi Bát cơm sẻ nửa chăn sui đắp cùng -> Tác giả nhớ tới tình cảm nghĩa tình, những ngày được đồng bào Tây B ắc che ch ở, đùm bọc dù cuộc sống khó khăn, gian khổ Câu 3. a. Khung cảnh hùng tráng của Việt Bắc trong chiến đấu: - Cả dân tộc đồng lòng chống kẻ thù: miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai. - Dù trải qua nhiều thiếu thốn, khó khăn nhưng vẫn đầy lạc quan, sôi nổi: gian nan đời vẫn ca vang núi đèo. - Không khí chuẩn bị cho chiến dịch khẩn trương, sôi nổi, thể hiện sức mạnh tổng hợp: “Những đường Việt Bắc của ta Đêm đêm rầm rập như là đất rung Quân đi điệp điệp trùng trùng Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan Dân công đỏ đuốc từng đoàn OLM.VN, BINGCLASS.COM 2 Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay Nghìn đêm thăm thẳm sương dày Đèn pha bật sáng như ngày mai lên” - Chiến thắng khẳng định sức mạnh và bản lĩnh kiên cường quyết thắng của dân tộc. b. Vai trò của Việt Bắc trong cách mạng và kháng chiến: - Việt Bắc là quê hương của cách mạng, đầu não của cuộc kháng chi ến, n ơi đ ặt niềm tin tưởng và hi vọng của con người Việt Nam. “Ở đâu đau đớn giống nòi Trông về Việt Bắc mà nuôi chí bền” - Việt Bắc là nơi bao bọc, che chở, đồng hành cùng cán bộ và nhân dân kháng chiến: “Núi giăng thành lũy sắt dày Rừng che bộ đội rừng vây quân thù Mênh mông bốn mặt sương mù Đất trời ta cả chiến khu một lòng” Câu 4. Hình thức nghệ thuật trong Việt Bắc đậm đà tính dân tộc: - Sử dụng thể thơ lục bát - thể tơ dân tộc - nhẹ nhàng, sâu l ắng, d ễ đi vào lòng người. - Hình ảnh thân thương, gần gũi với đời sống người dân: nhìn cây nh ớ núi, nhìn sông nhớ nguồn, nhớ người mẹ nắng cháy lưng. - Ngôn ngữ dân tộc: tiêu biểu nhát là cặp đại từ xưng hô mình - ta sáng tạo trong thơ. - Nhịp điệu, nhạc điệu dân tộc: khi nhẹ nhàng, thơ mộng, khi đ ằm th ắm, ân tình, lúc mãnh mẽ, hùng tráng. LUYỆN TẬP Bài 1. Cặp đại từ xưng hô “mình – ta” quen thuộc trong ca dao được tác giả đưa vào thơ một cách tự nhiên, ấm áp. OLM.VN, BINGCLASS.COM 3 - Tác giả cũng vận dụng tài tình cảm xúc dân dã, ngọt ngào, đằm thắm của ca dao, dân ca trong cặp từ mình – ta. + Có những trường hợp: “mình” chỉ những người cán bộ, “ta” ch ỉ ng ười Vi ệt B ắc (Mình về mình có nhớ ta/ Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng) + “Mình” chỉ người Việt Bắc, “ta” chỉ người cán bộ ( Ta về mình có nhớ ta/ Ta về ta nhớ những hoa cùng người) + Trường hợp “mình” chỉ cả người cán bộ và người Việt Bắc (ch ữ “mình” th ứ ba trong câu: “Mình đi mình lại nhớ mình”) - Ý nghĩa của cặp đại từ xưng hô “mình – ta”: + Mang lại cho bài thơ phong vị ca dao, tính dân t ộc đ ậm đà và m ột gi ọng đi ệu tâm tình, chân thành, sâu lắng. + Góp phần làm cho tình cảm giữa người ở lại với người ra đi, giữa cán bộ và nhân dân vùng kháng chiến trở nên khăng khít, sâu nặng. Bài 2. Phân tích đoạn về vẻ đẹp của cảnh và người Việt Bắc: * Lời đoạn thơ như khúc hát ân tình, tha thiết về Việt Bắc, quê hương cách m ạng trong thời kháng chiến. * Bên cạnh bức tranh đậm chất sử thi về cuộc sống đời thường gần gũi, tình c ảm của người lính cách mạng là vẻ đẹp của tự nhiên. Bức tranh t ứ bình v ề Vi ệt B ắc được tái hiện đạt tới sự tinh tế. - Cảnh thiên nhiên: + Bức tranh mùa đông ấm áp, rực rỡ: hoa chuối đỏ tươi. + Mùa xuân với gam màu trắng của hoa mơ, hoa mận gợi lên cảnh núi r ừng tràn đầy sức xuân, sự tinh khiết. + Bức tranh mùa hè với màu vàng rực rỡ hòa quyện với âm thanh ti ếng ve kêu nét đặc trưng mùa hè. + Bức tranh mùa thu gắn với mùa thu độc lập cùng âm h ưởng ti ếng hát đã ngân nga niềm tự hào, nỗi nhớ về những năm tháng oanh liệt, hào hùng. - Hình ảnh con người nổi bật giữa không gian núi rừng càng khiến câu thơ tr ẻ nên ngọt ngào, thi vị hơn. OLM.VN, BINGCLASS.COM 4 + Với hình ảnh của những khung cảnh Việt Bắc xuất hiện trước mắt người đ ọc với tiếng hát của con người, sự hài hòa giữa cảnh và người tạo nên sự nổi bật cho nhau: con người lao động tự tin tự chủ giữa núi rừng, con người đoàn k ết trong công cuộc đánh giặc. + Bức tranh thứ tư rừng thu Việt Bắc trở nên mênh mông, nhưng không hề lạnh lẽo bởi có tiếng hát hòa quyện với hình ảnh ánh trăng êm đềm, thanh bình. => “Việt Bắc” được xem là sự tài hoa của Tố Hữu, nhà thơ thể hiện sự tinh tế của mình bởi sự dẫn dắt của một điệu tâm hồn đầy tình nghĩa, b ức tranh thiên nhiên g ắn liền với vẻ đẹp, tâm hồn của con người. OLM.VN, BINGCLASS.COM 5