Về Việt Bắc - Tố Hữu

Về Việt Bắc – Tố Hữu 1. Cảnh vật và tinh thần Việt Bắc đã nhập vào hồn tôi, máu thịt tôi, Việt Bắc ở trong tôi. (Tố Hữu-"Nhà văn nói về tác phẩm") 2. Thơ là đi giữa nhạc và ý. Rơi vào cái vực ý, thì thơ sẽ sâu, nhưng rất dễ khô khan. R ơi vào cái vực nhạc, thì thơ dễ làm đắm say người, nhưng cũng dễ nông cạn. Tố Hữu đã giữ được thế quân bình giữa hai vực thu hút ấy. Thơ của anh vừa ru ng ười trong nh ạc, v ừa th ức ng ười bằng ý. (Chế Lan Viên-"Lời nói đầu tuyển tập thơ Tố Hữu") 3. Việt Bắc là đỉnh thơ cao nhất mà Tố Hữu đã bước lên. (Xuân Diệu-"Tập thơ Việt Bắc của Tố Hữu") 4. Sức mạnh của thơ Tố Hữu trong những ngày đen tối ấy chính là vì nó nói với trái tim, chính là bởi người cách mạng ấy là một thi sĩ chính cống, thật sự. (Xuân Diệu-"Tố Hữu với chúng tôi") 5. Lịch trình tiến triển về thơ của Tố Hữu đi song song với l ịch trình tiến triển v ề t ư t ưởng và trình độ giác ngộ, về sức hoạt động của Tố Hữu. Thơ Tố Hữu không phải là một trò tiêu khiển mà là m ột khí c ụ đ ấu tranh, m ột công tác v ận động của người cách mạng. Người Tố Hữu là một thi sĩ, một chiến sĩ nhưng chúng ta đừng quên cốt cách của nó là thi sĩ. (Lời giới thiệu tập Thơ của Tố Hữu,Văn hóa Cứu quốc Việt Nam xuất bản, 1946) 6. Tố Hữu không tô vẽ lên nhân vật quần chúng những nét sơn hào nhoáng, giả t ạo. Tình c ảm của nhân vật thơ anh biểu hiện lên từ bản chất giai cấp, từ đời sống thực. Người bộ đội chiếm một địa vị quan trọng trong tập thơ Việt Bắc, chính là ng ười nông dân nghèo khổ. (Chặng đường mới của chúng ta, 1961, Hoàng Trung Thông) 7. Với Tố Hữu, thơ là vũ khí đấu tranh cách mạng. Ðó chính là đặc sắc và cũng là bí quyết độc đáo của Tố Hữu trong thơ ca. (Lời giới thiệu tập thơ Từ ấy, Văn học, 1959, Đặng Thai Mai) 8. Thơ Tố Hữu là thơ một con người biết trân trọng lấy đời mình, mu ốn làm cho đ ời mình tr ở nên hữu ích. Vậy thì ai kia còn phung phí đời mình, làm gì cũng được, s ống sao cũng xong, trong khi đọc thơ này hãy bắt đầu thử dừng lại mà biết quý lấy đ ời mình, mà đem xây d ựng nó. Phong cách dân tộc ở Tố Hữu thể hiện ở chỗ thơ anh giàu chất nhạc, anh nắm rất vững cái âm điệu, vần điệu của dân tộc. … Thơ anh là lối thơ lấy cái đường đi toàn đời, lấy cái hơi toàn tập, lấy cái tứ toàn bài là chính… Anh là một con chim vụ ở đường bay hơn là bộ lông, bộ cánh, tuy vẫn là lông cánh đẹp. (Lời nói đầu cho tuyển tập 1938 – 1963 của Tố Hữu, Văn học, 1964, Chế Lan Viên) 9. Nhà thi sĩ ấy tự muốn mình là tiếng nói của dân tộc mình. Vậy thì dân tộc ấy có năng khi ếu thơ thông qua nhà thi sĩ. Các dân tộc hiện đại, đã công nghiệp hóa r ồi, đã b ị san ph ẳng b ởi những phương tiện tuyên truyền, không còn có một năng khiếu về hình t ượng nh ư th ế n ữa; không còn suối nguồn ở bản thân mình nữa. Nhưng Tố Hữu đắm mình trong dân tộc của mình, đồng thời là một thi sĩ độc đáo, một nhà sáng t ạo ra các hình th ể. Ng ười ta càng c ảm thấy điều đó rõ hơn khi anh nói một cách rất hay về thơ. (Lời tựa tập thơ Máu và hoa, xuất bản ở Pháp, năm 1975, Pierre Emmanuel) 10. Tập thơ Máu và hoa này xuất bản vào mùa thu năm 1975. tôi tin r ằng t ạp chí Châu âu (Europe) sẽ đón chào nó như một sự kiện văn học. Jacques Gaucheron Con đường của Tố Hữu (trong tập Máu và hoa (Sang et Fleurs) EFR, Paris, 1975) 11. Thơ của chàng thanh niên Tố Hữu khi ấy từ trái tim vọt ra cũng như thơ của chúng tôi, cũng lãng mạn như thể chúng tôi, nhưng là thứ lãng mạn khác, có nhiều máu huyết hơn; th ơ chúng tôi chỉ đập cho mở cửa trời, nhưng thơ Tố Hữu thì mới có chìa khóa: Cách mạng, giải phóng dân tộc, giải phóng cho người lao khổ. (Tố Hữu với chúng tôi, 1975, Xuân Diệu) 12. Một tiếng nói yêu thương luôn luôn chan hòa ánh sáng, tự nó cũng là ánh sáng, lại hết sức linh hoạt và uyển chuyển, mỗi lúc một khác, mỗi nơi một khác, kể cả những lúc chỉ là s ự im lặng giữa các dòng thơ. Phải chăng đây chính là bản sắc riêng của thơ Tố Hữu. (Chuyện thơ, 1978, Hòai Thanh) 13. Thơ Tố Hữu bao giờ cũng mới, càng ngày càng mới, vì nó thể hiện thế giới quan cách mạng của chủ nghĩa Mác, hệ tư tưởng vô sản, đạo đức cộng sản chủ nghĩa là những tư tưởng càng ngày càng trở thành cách nhìn, nếp sống phổ biến của những con ng ười m ới c ủa thời đại. (Bình luận văn học, 1964, Như Phong) 14. Vũ Trọng Phụng có nói : « Các ông muốn tiểu thuyết cứ là tiểu thuyết. Tôi và các nhà văn có cùng chí hướng như tôi, muốn tiểu thuyết thực sự là ở đời (…). Các ông muốn theo tiểu thuyết tùy thời, chỉ nói cái thiên hạ thích nghe, nhất là sự giả dối. Chúng tôi chỉ muốn nói cái gì đúng sự thực, tránh thành ra nguy hiểm vì sự thật mất lòng ».