Tuần 9. Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa (1)

Bµi 14Ca dao than th©n yªu th ¬ng t×nh nghÜa A. Giíi thiÖu bµi míiC©u hái: Em h·y chØ ra ®iÓm kh¸c biÖt gi÷a ca dao vµ d©n ca Ca dao lµ bé phËn chñ yÕu vµ quan träng nhÊt cña th¬ d©n gian, lµ lo¹i th¬ d©n gian truyÒn thèng cã phong c¸ch riªng, îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn trªn c¬ së cña thµnh phÇn nghÖ thuËt ng«n tõ trong c¸c lo¹i d©n ca tr÷ t×nh ng¾n vµ ¬ng ®èi ng¾n cña ng êi ViÖt.Ca dao lµ tiÕng nãi cña t×nh c¶m; gia ®×nh, quª ¬ng, ®Êt íc, t×nh yªu løa ®«i vµ nhiÒu mèi quan hÖ kh¸c.D©n ca lµ toµn bé c¸c h×nh thøc ca h¸t d©n gian bao gåm c¶ lêi nh¹c vµ c¸c yÕu tè kh¸c nh ®éng t¸c, ®iÖu bé khi diÔn íng, h×nh thøc sinh ho¹t, lÒ lèi h¸t…..) I. Nh÷ng nÐt chÝnh vÒ thÓ lo¹i ca dao 1. VÒ néi dung:Ca dao diÔn t¶ ®êi sèng t©m hån, ëng, t×nh c¶m cña nh©n d©n trong quan hÖ gia ®×nh, x· héi, ®Êt íc. 2. VÒ nghÖ thuËt:- Ca dao cã nh÷ng ®Æc ®iÓm nghÖ thuËt riªng, kh¸c víi th¬ cña v¨n häc viÕt.- NghÖ thuËt ca dao lµ nghÖ thuËt truyÒn thèng mang ®Ëm s¾c th¸i d©n gian. Lêi ca dao th êng ng¾n, ®Æt theo thÓ lôc b¸t hoÆc lôc b¸t biÕn thÓ. Ng«n ng÷ gÇn gòi víi lêi nãi h»ng ngµy, giµu h×nh ¶nh so s¸nh, Èn dô. Lèi diÔn ®¹t b»ng mét sè h×nh thøc mang ®Ëm s¾c th¸i d©n gian. II. §äc hiÓu:* KÕt qu¶ cÇn ®¹t qua bµi häc:- C¶m nhËn îc tiÕng h¸t than th©n vµ lêi ca yªu th ¬ng t×nh nghÜa cña ng êi b×nh d©n trong x· héi phong kiÕn qua nghÖ thuËt ®Ëm mµu s¾c d©n gian cña ca dao.- Tr©n träng vÎ ®Ñp t©m hån ng êi lao ®éng vµ yªu quý nh÷ng s¸ng t¸c cña hä. C©u hái: Hai lêi than th©n ®Òu më ®Çu b»ng “Th©n em nh …” víi ©m ®iÖu xãt xa, ngËm ngïi. Ng êi than th©n lµ ai Vµ th©n phËn hä nh thÕ nµo ?Gîi ý: Nh©n vËt tr÷ t×nh trong hai bµi ca dao lµ ai ?A. Lµ ng êi phô n÷ n«ng d©n trong x· héi cò.B. Lµ ng êi vî bÞ b¹c ®·i trong x· héi cò.C. Lµ nh÷ng ng êi phô n÷ nãi chung trong x· héi cò.D. Lµ nh÷ng thiÕu n÷ trÎ nãi chung trong x· héi cò. NÐt chung cña hai bµi ca dao:Hai lêi than th©n ®Òu më ®Çu víi mét ©m ®iÖu xãt xa, ngËm ngïi:- Võa kh¼ng ®Þnh gi¸ trÞ, phÈm chÊt cña ng êi phô n÷, s¾c ®Ñp tuæi xu©n ph¬i phíi, tÊm lßng trong tr¾ng, b¶n tÝnh dÞu hiÒn. Hä lµ hoa cña ®Êt trêi.- Võa than thë, tiÕc nuèi cho th©n phËn bÐ nhá, mong manh, lÖ thuéc bÞ coi th êng ®Õn rÎ m¹t, bÞ vïi dËp ®Õn khæ ®au.1. Lêi than th©n, tr¸ch phËn cña ng êi phô n÷ trong x· héi cò. C©u hái: Th©n phËn cã nÐt chung nh ng nçi ®au khæ cña tõng ng êi l¹i mang s¾c th¸i riªng, îc diÔn t¶ b»ng nh÷ng h×nh ¶nh so s¸nh, Èn dô kh¸c nhau. Anh (chÞ) c¶m nhËn îc g× qua mçi h×nh ¶nh Trong nçi ®au ®ã, ta vÉn thÊy nÐt ®Ñp cña hä. §ã lµ nÐt ®Ñp g× vµ nã îc Èn chøa trong lêi than th©n nh thÕ nµo ?Gîi ý: H×nh ¶nh “phÊt ph¬ gi÷a chî biÕt vµo tay ai ?” nãi hä nh mãn hµng îc ra ®Ó mua b¸n, ®æi ch¸c, sè phËn may rñi lÖ thuéc vµo t©m tr¹ng, th¸i ®é cña ng êi mua.Ai ¬i nÕm thö mµ xemNÕm ra míi biÕt r»ng em ngät bïi.Hä ph¶i nµi nØ, mêi mäc ®Ó îc x¸c nhËn gi¸ trÞ cña m×nh. Nh ng thùc tÕ ®iÒu ®ã kh«ng dÔ dµng v× kh«ng ph¶i ai còng nhËn ra îc. Bµi 1: ThÓ hiÖn sù ®au xãt, lo l¾ng v× thøc îc s¾c ®Ñp, tuæi xu©n nh ng th©n phËn bÞ phô thuéc, cuéc sèng bÊp bªnh, kh«ng tù quyÕt ®Þnh îc sè phËn cña m×nh..Bµi 2: Ng êi phô n÷ ®©y ®· tù thøc îc gi¸ trÞ thùc cña b¶n th©n. Nh ng còng ngËm ngïi, xãt xa v× gi¸ trÞ ®ã kh«ng îc ai biÕt ®Õn.* ChÊt nh©n v¨n îc thÓ hiÖn quan hai bµi ca dao :- Kh¼ng ®Þnh, ®Ò cao vÎ ®Ñp vµ gi¸ trÞ cña ng êi phô n÷.- C¶m th«ng, chia sÎ nçi niÒm vµ kh¸t väng cña hä.- Nãi lªn tiÕng nãi tè c¸o x· héi phong kiÕn s©u s¾c.* NÐt kh¸c nhau hai bµi ca dao trªn: