Tổng kết phần tiếng Việt (Lịch sử, đặc điểm loại hình và phong cách ngôn ngữ)_Soạn văn lớp 12

TỔNG KẾT PHẦN TIẾNG VIỆT: LỊCH SỬ, ĐẶC ĐIỂM LOẠI HÌNH VÀ CÁC PHONG CÁCH NGÔN NGỮ 1. Nguồn gốc, lịch sử phát triển của tiếng việt và đặc điểm của lo ại hình ngôn ngữ đơn lập Học sinh kẻ bảng và điền những thông tin đã học theo mẫu: Nguồn gốc và lịch sử phát triển a. Nguồn gốc: tiếng Việt thuộc: Họ: ngôn ngữ Nam Á Nhánh: tiếng Việt - Mường chung b. Các thời kì trong lịch sử: - Tiếng Việt trong thời kì dựng nước - Tiếng Việt trong thời kì Bắc thuộc và chống Bắc thuộc - Tiếng Việt trong thời kì độc lập tự chủ - Tiếng Việt trong thời kì Pháp thuộc - Tiếng Việt trong thời kì: từ sau Cách Mạng tháng Tám đến nay. Đặc điểm của loại hình ngôn ngữ đơn lập a. Tiếng là đơn vị cơ sở của ngữ pháp. Về mặt ngữ âm, tiếng là âm tiết. Về mặt sử dụng, tiếng có thể là từ hoặc yếu tố cấu tạo từ. b. Từ không biến đổi hình thái. c. Biện pháp chủ yếu đế biểu thị ý nghĩa ngữ pháp là sắp đặt theo thứ tự trước sau và sử dụng các hư từ. 2. Phong cách ngôn ngữ và các thể loại văn bản Các phong cách ngôn ngữ và các thể loại văn bản tiêu biểu cho từng phong cách Phong cách ngôn ngữ (PCNN) PCNN sinh hoạt PCNN nghệ thuật PCNN chính luận OLM.VN, BINGCLASS.COM Thể loại tương ứng - Dạng nói (độc thoại, đối thoại) - Dạng viết (nhật kí, thư từ, hồi ức cá nhân) - Dạng lời nói tái hiện (trong tác phẩm văn học) - Thơ ca, hò, vè,… - Truyện, tiểu thuyết, kí,… - Kịch - Cương lĩnh, tuyên ngôn - Xã luận - Các báo cáo, tham luận, phát biểu,… 1 PCNN báo chí PCNN khoa học PCNN hành chính - Bản tin, phóng sự, tiểu phẩm, phỏng vấn, quảng cáo - Chuyên luận, luận án - Giáo trình, giáo khoa - Sách báo khoa học - Nghị định thông tư, thông cáo chỉ thị, quyết định. - Giấy chứng nhận, văn bằng, chứng chỉ. 3. Phong cách ngôn ngữ và đặc trưng cơ bản của từng phong cách Phong cách ngôn ngữ (PCNN) PCNN sinh hoạt PCNN nghệ thuật PCNN báo chí PCNN chính luận PCNN khoa học PCNN hành chính Đặc trưng của từng phong cách ngôn ng - Tính cụ thể - Tính cảm xúc - Tính cá thể - Tính hình tượng - Tính truyền cảm - Tính cá thể hóa - Tính thông tin, thời sự - Tính ngắn gọn - Tính sinh động, hấp dẫn - Tính công khai về quan điểm chính trị - Tính chặt chẽ trong diễn đạt và suy luận - Tính truyền cảm, thuyết phục - Tính trìu tượng, khái quát - Tính lí trí, logic - Tính phi cá thể - Tính khuôn mẫu - Tính xác minh - Tính công vụ 4. So sánh hai phần văn bản sau, xác định phong cách ngôn ngữ và đ ặc đi ểm ngôn ng ữ của hai văn bản. OLM.VN, BINGCLASS.COM 2 a. Mặt trăng: Vệ tinh tự nhiên của Trái Đất, phản chiếu ánh sáng cảu Mặt Trời và chiếu sáng Trái Đất về ban đêm, có hình dạng nhìn thấy thay đổi dần từng ngày từ khuyết đến tròn và ngược lại. (Viện Ngôn ngữ học, Từ điển tiếng Việt, NXB Đà Nẵng – Trung tâm Từ điển học, 2005) b. Giăng là cái liềm vàng giữa đồng sao. Giăng là cái đĩa bạc trên tấm thảm nhung da trời. Giăng tỏa mộng xuống trần gian. Giăng tuôn suối mát đ ể nh ững h ồn khát khao ngụp lặn. (Nam Cao, Giăng sáng, trong Tuyển tập Nam Cao, Tập I, NXB Văn học, Hà Nội, 1993) Hai phần văn bản để có chung đề tài (trăng) nhưng được viết với hai phong cách khác nhau: + Văn bản (a) được viết theo phong cách ngôn ngữ khoa học nên ngôn ngữ dùng để thể hiện tính trừu tượng, khái quát, tính lí trí, logíc, tính phi cá thể. + Văn bản (b) được viết theo phong cách ngôn ngữ nghệ thuật nên ngôn ngữ mang tính hình tượng, tính truyền cảm, tính cá thể hoá. 5. a. Văn bản được viết theo phong cách ngôn ngữ hành chính. b. Ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản có đặc điểm: + Về từ ngữ: văn bản sử dụng nhiều từ ngữ thường gặp trong phong cách ngôn ngữ hành chính như: quyết định, căn cứ, luật, nghị định 299/HĐBT, ban hành điều lệ, thi hành quyết định này. + Về câu: văn bản sử dụng kiểu câu thường gặp trong quyết định (thuộc văn bản hành chính): UBND thành phố Hà Nội căn cứ... căn cứ... xét đề nghị... quyết định I... II.. III... IV....V...VI + Về kết cấu: Văn bản có kết cấu theo khuôn mẫu ba phần: - Phần đầu: Quốc hiệu, cơ quan ra quyết định, ngày tháng năm, tên quyết định - Phần chính: nội dung quyết định - Phần cuối: chữ kí, họ tên (góc phải), nơi nhận (góc trái) OLM.VN, BINGCLASS.COM 3 c. Tin ngắn: Cách đây vài tiếng đồng hồ, bà Trần Thị Tâm Đan thay m ặt UBND thành ph ố Hà N ội đã kí quyết định thành lập Bảo hiểm Y tế Hà Nội. Quy ết đ ịnh ngoài vi ệc nêu rõ ch ức năng, quyền hạn, nhiệm vụ, tổ chức, cơ cấu phòng ban... quyết định đ ịa đi ểm cho Bảo hiểm y tế Hà Nội và các cá nhân, tổ chức chịu trách nhiệm thi hành. OLM.VN, BINGCLASS.COM 4