Cộng đồng chia sẻ tri thức Lib24.vn

TIẾNG HÁT CON TÀU VÀ TUYÊN NGÔN NGHỆ THUẬT CỦA CHẾ LAN VIÊN

8257d602aaaea26427a17d084128d546
Gửi bởi: 1544 30 tháng 8 2016 lúc 1:39:18 | Được cập nhật: 17 tháng 4 lúc 15:11:56 Kiểu file: DOCX | Lượt xem: 625 | Lượt Download: 2 | File size: 0 Mb

Nội dung tài liệu

Tải xuống
Link tài liệu:
Tải xuống

Các tài liệu liên quan


Có thể bạn quan tâm


Thông tin tài liệu

TIẾNG HÁT CON TÀU VÀ TUYÊN NGÔN NGHỆ THUẬT CỦA CHẾ LAN VIÊN01/11/2015Cách mạng Tháng Tám và cuộc kháng chiến chống xâm lược đã có những tácđộng mãnh liệt đến khuynh hướng sáng tạo của văn nghệ sĩ Việt Nam hơnnửa thế kỷ trước, làm “thay đổi đời tôi, thay đổi thơ tôi”. Với Chế Lan Viên,“Từ thung lũng đau thương ra cánh đồng vui” không hề là hành trình tưtưởng giản đơn như ông từng viết, như ta từng nghĩ. Xin trở lại thuở ban đầukhi thơ ông đang say sưa, hồn nhiên hát ca về một lý tưởng nghệ thuậtmới…So với Xuân Diệu, Huy Cận, Tế Hanh và lớp nhà “Thơ mới” cùng thời, phầnthơ sau Cách mạng Tháng Tám của Chế lan Viên có bước phát triển hơn cả vềsố lượng lẫn chất lượng. Thơ ông không phải đường biểu diễn đi xuống trêntrục toạ độ sự kiện lịch sử và thời gian ngược lại với con đường của nhiềutác giả thơ Việt Nam hiện đại. Từ Điêu tàn (1938) thuở hoa niên, đến Ánhsáng và phù sa (1960) của tuổi bốn mươi; rồi Hoa ngày thường, chim báobão (1967), Những bài thơ đánh giặc (1972), Đối thoại mới (1973), Hái theomùa và Hoa trước lăng Người (1977), cho tới Hoa trên đá (1984), và đặc biệtvới Từ thế chi ca Di cảo I, II,III của những ngày sức yếu vì hoàng hôn củatuổi và bệnh tật hiểm nghèo, mỗi tập thơ đều để lại những ấn tượng, chứngtỏ một năng lượng sáng tạo dồi dào. Ông có nẻo đi riêng của một phongcách, một dòng chảy thông suốt mà bất ngờ, khó ai lặp bước.Trong tất cả tập thơ Chế Lan Viên sáng tác từ sau 1945 và trong hầu hếtnhững bài thơ quan trọng của ông, dù viết về đề tài gì, nhằm mục đích nào,người đọc có thể nhận ra một thao thức: Nghệ sĩ ta là ai ?! Đấy là thôngđiệp thẩm mĩ của Chế Lan Viên. Trong cảm hứng ấy, Tiếng hát con tàu là mộttrong bài thơ đầu tiên đặt dấu ấn về tuyên ngôn nghệ thuật của nhà thơ vốngiàu chất suy tưởng này.Nhân vật trữ tình trong Tiếng hát con tàu có hai tư cách: một nhà thơ đã từngsống gắn bó với Tây Bắc trong những năm tháng kháng chiến khốc liệt, anhhùng đang nhớ lại Nơi máu rỏ tâm hồn ta thấm đất và một nghệ sĩ đangkhao khát trở về với nhân dân để sáng tạo nên những Mặt hồng em trongsuối lớn mùa xuân Trục cảm hứng của bài thơ được hình thành trên ba đốitượng liên tưởng: Con tàu Tây Bắc Anh Con tàu này lên Tây Bắc anh đichăng ?). Tây Bắc thì có thật; Anh cũng coi như là thật rồi; còn con tàu làhoàn toàn tưởng tượng.Tây Bắc là quê hương kháng chiến Xứ thiêng liêng rừng núi đã anhhùng Tây Bắc còn tượng trưng cho quá khứ anh hùng, cho ngọn nguồnkháng chiến, cho cuộc sống nơi tiêu biểu nhất, đáng sống nhất. Nhưng, TâyBắc Có riêng gì Tây Bắc Đất Tây Bắc tháng ngày không có lịch.. Đó cònlà cuộc sống của Đất nước mênh mông chứ không phải nơi đời anh nhỏ hẹp .Đó là ngọn nguồn của cảm hứng sáng tác Tây Bắc ơi, người là mẹ của hồnthơ …Chế Lan Viên cho rằng, người nghệ sĩ sáng tạo của thời đại mới phải đi,phải phản ánh, phải bộc lộ cảm hứng trước cuộc sống bề sâu, tầm cao củanó. Đó là cuộc sống Mười năm qua như ngọn lửa Ngàn năm sau, còn đủ sứcsoi đường Nhiều lần Chế lan Viên đã bộc lộ quan niệm này:Cuộc đời quyết định “một nửa” tác phẩm:Bài thơ anh, anh làm một nửa mà thôi,Còn một nửa cho mùa thu làm lấy.(Sổ tay thơ)Cuộc sống phải được thâm nhập trong nhiều chiều kích của nó:Ra đi, chạm vào những cơn bão, ngọn gió bất ngờ thổi vào bốn bức tườngquen thuộcNhìn cuộc đời phía dưới phía trên, phía sau phía trước…(Nghĩ về nghề, nghĩ về thơ, nghĩ…)Một trong những đoạn thơ giàu cảm xúc nhất của Tiếng hát con tàu là đoạnhồi tưởng của tác giả về nhân dân Tây Bắc: Con gặp lại nhân dân như nai vềsuối cũ …Và quan điểm nhân dân được tập trung thể hiện: Mắt ta nhớ mặt người, tai ta nhớ tiếngMùa nhân dân giăng lúa chín rì ràoRẽ người mà đi vịn tay mà đếnMặt đất nồng nhựa nóng của cần laoNhưng chất chứa bên trong còn là khát vọng được trở về, được ra đi với tưcách người nghệ sĩ Thôi thúc trở về, ra đi là để tìm gặp chính mình một cáitôi nghệ sĩ trên hành trình từ thung lũng đau thương ra cánh đồng vui (Chếlan Viên): Chẳng có thơ đâu giữa lòng đóng khép Tâm hồn anh chờ gặp anhtrên kia. Khi Nghĩ về nghề, nghĩ về thơ, nghĩ… về quá trình sáng tạo, nhà thơluôn có một trăn trở ra đi:Đi ra, lấy cuộc đời dân làm cuộc đời mìnhCơn nắng cơn mưa làm điều suy nghĩMột tiếng chim gù cũng phải đến nơi rừng lạ để mà nghe…(…)Trong Tiếng hát con tàu Anh Ta Con là những đại từ nhân xưng vừa cụ thểvừa trừu tượng; khi thì đứng riêng đơn lẻ, bé nhỏ, khi thì hoà nhập, có tưcách đại diện cho người nghệ sĩ tìm đến với nhân dân. Hai từ anh trong Tâmhồn anh chờ gặp anh trên kia chính là hai phía đối lập và có vẻ thống nhấtấy.Từ đó, hình tượng con tàu trở thành biểu tượng hành trình của người nghệ sĩ.Thế nên, con tàu bỗng khao khát thi vị: Ngoài cửa Tàu đói những vànhtrăng Con tàu bỗng vang tiếng gọi thiết tha: Tàu gọi anh đi sao chửa ra đi ?Con tàu có khả năng cất cánh: Tàu hãy vỗ giùm ta đôi cánh vội …Câu thơ được xem như một châm ngôn: Khi ta chỉ là nơi đất Khi ta điđất đã hoá tâm hồn cần được cảm thấu trong quan niệm ra đi ấy. Trong ánhsáng và phù sa ông cũng đã từng “thu hoạch” về một chuyến Đi thực tế :Suốt một đời ăn hạt gạo nhân dânLần thứ nhất nhà văn đi học cấyBỗng hối tiếc nghìn câu thơ nước chảyChửa vì người bằng một bữa cơm ăn.Nhưng ông cũng quan niệm thật sâu sắc về chuyện “đi thực tế” của ngườinghệ sĩ: Nơi nào anh chưa đến Thì lòng anh đến thay…Khép lại bài thơ, hình tượng con tàu và ta bỗng chuyển hoá, nương tựa vàonhau say đắm:Lấy cả những cơn mơ. Ai bảo con tàu không mộng tưởng ?Mỗi đêm khuya không uống một vầng trăng ?Lòng ta cũng như tàu, ta cũng uốngMặt hồng em trong suối lớn mùa xuân.Đó có phải là tiếng reo vui của người nghệ sĩ khi xác định cho mình conđường sáng tạo con đường về với nhân dân ?! Tiếng hát con tàu chính làmột tuyên ngôn nghệ thuật bằng thơ và bằng cách nói của thơ. Mối quan hệgiữa nghệ thuật và cuộc sống được Chế Lan Viên tri âm trên đôi cánh củahình tượng thơ. Phải chăng, đây, ta bắt gặp một lần nữa kiểu “Đôi mắt” củaNam Cao ?!Suốt đời Chế Lan Viên luôn đau đau về mối quan hệ vừa đơn giản vừa phứctạp ấy. Hình như ông vẫn còn cái cảm giác chưa xong với những thao thức củachính mình ?! Trong một bài thơ viết trước khi mất, ông đã một lần nữakhẳng định giá trị đích thực tình yêu cuộc sống đối với người viết: Thiêu xonganh về các trời khác cũng đầy hoa Chỉ tiếc không có tình yêu đó …Nhưngrồi, cũng trước lúc phiêu du các trời khác (hy vọng đẹp hơn bầu trời ông từngsống), ông lại vẫn thắc thỏm về những gì mình đã sống, đã nghĩ suy nhưtrong bài Rìu một trong những bài thơ có thể khắc trên mộ chí của tácgiả Điêu tàn :Vạn năm sau tìm đến khu di chỉNhặt lấy một chiếc rìu hoá đá thuở ta yêuTa đã chặt cả khu rừng tình ái bằng chiếc rìu thô lỗ ấyĐể đổi lấy mùi hương trầm đến chết chẳng mang theo.Quả là thái độ sống của thi nhân khi nhìn lại, nghĩ lại những “tuyên ngôn”của chính mình. Và như vậy, có thể nói, chưa có tuyên ngôn nghệ thuật cuốicùng đối với Chế lan Viên.Trên đây chỉ là phần trích dẫn 10 trang đầu của tài liệu và có thế hiển thị lỗi font, bạn muốn xem đầyđủ tài liệu gốc thì ấn vào nút Tải về phía dưới.