Soạn bài lớp 11: Vĩnh biệt Cửu Trùng đài

Soạn bài: Vĩnh biệt Cửu Trùng đàiVĨNH BIỆT CỬU TRÙNG ĐÀI(Trích kịch Vũ Như Tô)Nguyễn Huy TưởngI. KIẾN THỨC CƠ BẢNNguyễn Huy Tưởng (1912 1960) là một nhà văn, nhà viết kịch tài năng. Ông sinh ratrong một gia đình nhà nho khá giả có tinh thần yêu nước xã Dục Tú, phủ Từ Sơn, tỉnhBắc Ninh (nay thuộc Đông Anh, Hà Nội). Nhà văn đặc biệt thành công với đề tài lịch sửở cả hai thể loại tiểu thuyết và kịch. Tác phẩm chính: Vũ Như Tô kịch, 1941), Bắc Sơn(kịch, 1946), Những người lại (kịch, 1948), Đêm hội Long Trì (tiểu thuyết, 1942), AnTư (tiểu thuyết, 1945), Sống mãi với thủ đô (tiểu thuyết, 1961), Kí sự Cao Lạng (kí,1951)...Vũ Như Tô là một vở kịch lịch sử. Qua tác phẩm này, nhà văn thể hiện quan điểm củamình về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cường quyền, giữa nghệ sĩ và nhân dân và có thểlà cả vấn đề về văn hoá dân tộc. Đây là một tác phẩm thành công của Nguyễn HuyTưởng.II. TÓM TẮT VỞ KỊCHVở kịch gồm năm hồi, viết về một sự kiện xảy ra Thăng Long khoảng năm 1516 -1517.Nhân vật chính của vở kịch là Vũ Như Tô, là một nhà kiến trúc tài giỏi, một nghệ sĩ cóchí lớn, tính tình cương trực, trọng nghĩa kinh tài. Lê Tương Dực, một hôn quân bạochúa, sai Vũ Như Tô xây dựng Cửu Trùng đài để làm nơi ăn chơi với đám cung nữ. Vũ đãtừ chối dù bị đe doạ kết tội tử hình. Song Đan Thiềm, một cung nữ tài sắc nhưng đã bịruồng bỏ, đã khuyên Vũ nên nhận lời xây dựng Cửu Tràng đài vì đây là cơ hội để Vũ đemtài ra phục vụ đất nước, “Ông cứ xây lấy một toà đài cao cả. Vua Hồng Thuận và lũ cungnữ kia rồi mất đi, nhưng sự nghiệp của ông còn lại về muôn đời. Dân ta nghìn thu đượchãnh diện...”. Vũ đã nhận lời và dồn hết sức xây Cửu Trùng đài. Nhưng Cửu Trùng đài đãlàm cho dân chúng thêm cực khổ. Họ đã nổi dậy. Vũ Như Tô bị giết, Cửu Trùng đài bịthiêu trụi.III. RÈN KĨ NĂNG1. Đoạn trích thuộc hồi của vở kịch, cảnh diễn ra trong cung cấm. Vũ Như Tô xây CửuTrùng đài theo lời khuyên của Đan Thiềm với mục đích xây dựng cho đất nước một côngDOC24.VNtrình nghệ thuật. Đó là mục đích nghệ thuật của người nghệ sĩ. Còn điều mà nhân dân vàbinh lính trông thấy ngay trước mắt là Vũ Như Tô đang dùng công sức và xương máu củanhân dân để phục vụ mục đích ăn chơi sa đoạ của tên hôn quân Lê Tương Dực. Việc xâydựng Cửu Trùng đài đã khiến cho nhân dân vô cùng cực khổ. Trịnh Duy Sản đã lợi dụngtình hình dấy binh nổi loạn. Nhân dân, binh lính và thợ xây dựng Cửu Trùng đài đã nổidậy. Chúng bắt giết Vũ Như Tô, Đan Thiềm và huỷ diệt Cửu Trùng đài.2. Mâu thuẫn của vở kịch được thể hiện trong hồi VMẫu thuẫn trực tiếp thể hiện cuộc nổi dậy của binh lính và nhân dân chống lại triềuđình. Đó là mâu thuẫn giữa đời sống xa hoa trụy lạc của Lê Tương Dực với đời sống cơcực thống khổ của nhân dân lao động. Cao trào của mâu thuẫn này được thể hiện và đượcgiải quyết vở kịch này.Mâu thuẫn thứ hai là mâu thuẫn giữa quan niệm nghệ thuật thuần tuý của muôn đời và lợiích thiết thực của nhân dân thể hiện hai mục đích xây dựng Cửu Trùng đài của Vũ NhưTô và của triều đình Lê Tương Dực. Mâu thuẫn này đã dẫn đến cái chết của Vũ Như Tôvà sự ra đi của Cửu Trùng đài. Vũ Như Tô là một tài năng nhưng chính vì không giảiquyết được mâu thuẫn giữa nghệ thuật và cuộc sống mà ông đã thất bại.Cuộc đối thoại giữa Đan Thiềm và Vũ Như Tô lớp của hồi kịch cho thấy Vũ Như Tôlà một người nghệ sĩ chỉ biết vì nghệ thuật. Trông coi việc xây Cửu Trùng đài mà ôngkhông biết rằng tác phẩm nghệ thuật của ông đã gây ra bao nhiêu lầm than cực khổ chodân chúng. Mục đích nghệ thuật của ông mâu thuẫn với quyền lợi thiết thực của dânchúng mà ông lại không nhận ra. Ông là người nghệ sĩ quá quan tâm đến nghệ thuật màquên đi quan hệ của nghệ thuật với đời sống. Vì thế ông không thể hiểu điều Đan Thiềmnói. Cuộc nổi loạn của binh lính, thợ thuyền là tất yếu. Với họ, Cửu Trùng đài đơn giản lànguyên nhân gây nên lầm than cực khổ, là biểu hiện của sự ăn chơi sa đoạ của tên hônquân. Giữa Vũ Như Tô, người nghệ sĩ có mục đích nghệ thuật tốt đẹp và nhân dân laođộng đã không có tiếng nói chung bởi người nghệ sĩ như ông Vũ không hiểu và khônggiải quyết được mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống.3. Phân tích tính cách và diễn biến tâm trạng của hai nhana vatạ đan Thiềm và Vũ Nhu TôVũ Như Tô là một người nghệ sĩ chân chính, một người có tài và có tâm với nghệ thuật.Ông nghe theo lời khuyên của Đan Thiềm, nhận xây dựng Cửu Trùng đài là vì mục đíchnghệ thuật rất cao cả. Ông Vũ là người nghệ sĩ chỉ quan tâm đến nghệ thuật. Trong hồikịch này, khi binh lính nổi dậy, kết tội ông và đòi hủy diệt Cửu Trùng đài ông vẫn khôngthể hiểu nổi tại sao lại như vậy. Vũ quá chú đến nghệ thuật mà quên đi quan hệ giữanghệ thuật và cuộc sống. Ông luôn trong tâm trạng mơ màng, ảo vọng. Ông không thểDOC24.VNhiểu và không tin tâm huyết của mình đối với đất nước lại bị coi thường.Đan Thiềm là một người có tâm, biết trọng người tài, tôn trọng nghệ thuật. Bà kính trọngtài năng của Vũ Như Tô, bà hiểu công việc sáng tạo nghệ thuật của Vũ. Nhưng chính ĐanThiền đã sai lầm và cuối cùng bà cũng nhận ra sai lầm của mình khi khuyên Vũ nhận lờixây dựng Cửu Trùng đài. Trước khi chết bà đã nhận ra sự thất bại của giấc mộng lớn màbà và Vũ mong mỏi thực hiện. Nhìn cảnh Cửu Trùng đài bị đốt, Vũ Nhưu Tô bị giết, bàđã đau đớn cất lên “Đài lớn tan tành. Ông Cả ơi! Xin cùng ông vĩnh biêt!”.Đan Thiềm và Vũ là hai kẻ tri âm, tri kỉ, cùng có một mục đích nghệ thuật tốt đẹp nhưngcuối cùng đều thất bại. Và cả Cửu Trùng đài, tâm huyết của hai người cũng bị phá huỷ.Hai người đáng thương, đáng trọng hơn là đáng trách. Nhà văn đã bộc lộ sự cảm thông vàtrân trọng của ông đối với hai con người tri âm tri kỉ và bất hạnh này.4. Mâu thuẫn giữa quan niệm nghệ thuật thuần túy và lợi ích thiết thực của nhân dân làmâu thuẫn không dễ giải quyết. Vì thế, việc Nguyễn Huy Tưởng chưa giải quyết triệt đểđược mâu thuẫn này là điều dễ hiểu. Nhà văn để cho Vũ Như Tô bị giết mà không hiểutại sao. Đan Thiềm, Vũ Như Tô cùng Cửu Trùng đài bị hủy diệt đã đặt ra một vấn đề lớn,vấn đề quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống. Với đoạn trích này, Nguyễn Huy Tưởng đãgiải quyết được phần nào mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống. Nghệ thuật đíchthực phải thống nhất với quyền lợi của con người. Nghệ thuật chân chính là nghệ thuật vìcon người. Người nghệ sĩ khi làm nghệ thuật phải chú đến điều đó.5. Đoạn trích có đủ các yếu tố của một vở kịch: biến cố, xung đột và giải quyết xung đột,sự kiện. Không khí, nhịp điệu của sự việc được diễn tả theo chiều tăng tiến mức độ dồndập đã thể hiện được tính chất gay gắt của mâu thuẫn và dần đẩy xung đột kịch lên caotrào. Cửu Trùng đài và Vũ Như Tô là cái nút của mâu thuẫn. Xung đột đã được giải quyếtbằng sự ra đi vĩnh viễn của cả hai. Nhà văn đã tạo nên không khí kịch thông qua lời nói –hành động và sự ra, vào liên tiếp của các nhân vật. Không khí nhốn nháo, hỗn loạn củacuộc nổi dậy đã được tái hiện qua nghệ thuật tạo tình huống và ngôn ngữ đầy kịch tínhcủa đoạn trích.6. Các chú thích nghệ thuật đuợc in nghiêng và đặt trong dấu ngoặc đơn được sử dụng đểtạo tình huống, bối cảnh cho diễn xuất. Chú thích cảnh Cửu Trùng đài bị đốt: (chợt có ánhlửa sáng rực, cả tàn than, bụi khói bay vào); Vũ Như Tô (nhìn ra, rú lên): Đốt thực rồi...Kịch bản văn học không thế thiếu những chú thích này. III. TƯ LIỆU THAM KHẢO1. Về tác giảDOC24.VNVới lứa tuổi thiếu niên học sinh trong trường phổ thông, nhà văn Nguyễn Huy Tưởng đãdành nhiều tình cảm mến yêu và sự quan tâm sâu sắc. Ông đã góp phần quan trọng sánglập Nhà xuất bản Kim Đồng và sáng tác nhiều tác phẩm đặc sắc cho thiếu nhi. Tiêu biểunhất là cuốn truyện lịch sử Lá cờ thêu sáu chữ vàng. Ông luôn luôn trăn trở tìm cho mình một con đường chân chính và không bao giờ bằnglòng với những gì mình đã viết ra. Đối với Nguyễn Huy Tưởng… “Có cái nghề nào thú vịhơn nghề văn. Nó lấy nguyên liệu chính là con người, một cái gì đẹp nhất, kỳ diệu nhấtcủa sự sáng tạo… Đừng viết cái gì sai trái với sự thực của con người. Người là thật. Phảithật với người… Phải tự nâng mình lên. Tự vượt mình lên. Và cải tạo xã hội…” (Trích Nhật ký của Nguyễn Huy Tưởng ngày 16-6 và ngày 15-7-1956)2. Về tác phẩmVề truyền thống văn hóa dân tộc, vở kịch như ngầm nêu một nhật xét: Xây dựng nhữngcông trình lớn lao, điện đài tráng lệ đồ sộ, tốn kém, đâu có phải là truyền thống kiến trúccủa dân tộc ta. Chính nhân vật Thái tử Chiêm Thành đã nói với một người thợ ChiêmThành: “Nước ta (nước Chiêm Thành) bại chỉ vì nay làm đền, mai đẽo tượng, rút cục cảvua lẫn dân chết vì đền đài. Còn họ (nước Việt) chỉ nai lưng khơi sông, đắp đê, khai khẩnruộng hoang, cho nên dân họ đông, nước họ mạnh, người họ hùng cường…”, đó mớichính là mục tiêu mà cha ông ta hướng tới.Cái bi kịch của nhà nghệ sĩ tài hoa Vũ Như Tộ không chỉ vì chỗ đứng. Trong vở kịch, Vũbị trừng phạt vì đã đi ngược lại quyền lợi của nhân dân, vì đã dựa vào quyền uy bạo lựccủa tên vua độc ác Lê Tương Dực. Điều đó dễ hiểu. Song, nếu bấy giờ Vũ được một minhquân giúp đỡ thì, biết đâu nhà nghệ sĩ chả thực hiện được khát vọng cao đẹp “xây cho nòigiống tòa đài hoa lệ, thách cả những công trình sau trước, tranh tinh xảo với hóa công…để dân ta nghìn thu được hãnh diện”. Như vậy bi kịch của Vũ Như Tộ phải chăng còn làbi kịch của sự “bất phùng thời”, bi kịch của những anh hùng không có đất dụng võ. Dođó, đối với những người như Vũ Như Tộ, ta không thể chê trách, trái lại ta vừa kính phụcvừa xót thương thông cảm. Cuộc đời nhà nghệ sĩ khác nào một định mệnh khắc nghiệt.DOC24.VNTrên đây chỉ là phần trích dẫn 10 trang đầu của tài liệu và có thế hiển thị lỗi font, bạn muốn xem đầyđủ tài liệu gốc thì ấn vào nút Tải về phía dưới.