Cộng đồng chia sẻ tri thức Lib24.vn

Soạn bài lớp 10: Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự

cb09887bc064202595cf020908f1f7c5
Gửi bởi: Blog Hóa Học 11 tháng 8 2016 lúc 20:27 | Được cập nhật: 26 tháng 2 lúc 2:44 Kiểu file: DOC | Lượt xem: 1876 | Lượt Download: 0 | File size: 0 Mb

Nội dung tài liệu

Tải xuống
Link tài liệu:
Tải xuống

Các tài liệu liên quan


Có thể bạn quan tâm


Thông tin tài liệu

Soạn bài: Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sựMIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM TRONG VĂN TỰ SỰI. KIẾN THỨC CƠ BẢNÔn tập về miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự, lưu những kiến thức sau:1. Miêu tả là dùng ngôn ngữ (hay một phương tiện nghệ thuật khác) làm cho người nghe(người đọc, người xem) có thể thấy sự vật, hiện tượng, con người như đang hiện ra trướcmắt.Biểu cảm là bộc lộ những tình cảm, cảm xúc của bản thân trước sự vật, sự việc, hiệntượng con người trong đời sống.2. Miêu tả trong văn miêu tả, biểu cảm trong văn biểu cảm so với miêu tả và biểu cảmtrong văn tự sự không phải khác nhau số lượng câu văn mà là mục đích sử dụng. Yếutố miêu tả trong văn miêu tả và trong văn tự sự tuy đều có tác dụng làm cho sự vật, sựviệc, con người... trở nên rõ ràng sinh động. Thế nhưng miêu tả cho rõ, cho hay là mụcđích của văn miêu tả. Trong khi đó, miêu tả chỉ là phương tiện để việc kể chuyện trongvăn tự sự thêm cụ thể, sinh động và lí thú hơn. Cũng như vậy, nếu yếu tố biểu cảm làmcho bài văn biểu cảm dồi dào cảm xúc thì nó cũng chỉ là một phương tiện để biểu hiện vàdẫn dắt câu chuyện trong văn tự sự mà thôi.3. Để đánh giá sự thành công của việc miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự, người tathường phải xem xét các yếu tố này có phục vụ đắc lực cho mục đích tự sự hay không,hoặc đã phục vụ cho mục đích ấy mức độ nào.4. Muốn miêu tả và biểu cảm thành công, người viết cần phải quan tâm tìm hiểu cuộcsống, con người và bản thân mình, đồng thời chú quan sát, liên tưởng, tưởng tượng vàlắng nghe những lay động mà sự vật, sự việc khách quan gieo vào trong tâm trí mình.II. RÈN KĨ NĂNG1. Tìm hiểu kĩ năng miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự qua đoạn trích Những vì sao củaA. Đô-đê.Đây là một trích đoạn tự sự bởi nó có các yếu tố như: nhân vật (chàng chăn cừu và côgái), có sự việc (một cốt truyện nhỏ) và có cả người dẫn chuyện (nhân vật tôi chàngchăn cừu).- Đoạn trích này sử dụng khá nhiều các yếu tố miêu tả và biểu cảm để làm phương tiệncho việc "kể chuyện". Các yếu tố miêu tả xuất hiện phần đầu đoạn văn (miêu tả hiệnthực của cảnh ban đêm) và đoạn tả bầu trời ngàn sao phần cuối. Yếu tố biểu cảm trongDoc24.vnđoạn văn là phần diễn tả những cảm xúc tinh tế của nhân vật tôi khi "đầu nàng nặng trĩuvì buồn ngủ đã ngả vào tôi với tiếng sột soạt êm ái của những dải đăng-ten và làn tóc mâygợn sóng".- Có thể nói, đây là một đoạn văn mà yếu tố miêu tả và biểu cảm đã đóng góp tích cựccho việc nâng cao hiệu quả tự sự. Hai yếu tố này chẳng những đã giúp chúng ta hìnhdung một cách sinh động về cảnh đêm sao thơ mộng mà còn có tác dụng thúc đẩy diễnbiến của cốt truyện. Yếu tố miêu tả làm nền cho việc nảy sinh sự việc và từ đó mới cónhững rung động khẽ khàng, say sưa mà thanh khiết của chàng chăn cừu bên cô gái ngâythơ, xinh đẹp. Đêm sao thơ mộng cùng những rung động ngọt ngào làm cho đoạn văn trởnên hấp dẫn và lí thú hơn.2. a) Liên tưởng: Từ sự việc, hiện tượng nào đó mà nghĩ đến sự việc, hiện tượng có liênquan.b) Quan sát: Xem xét để nhìn rõ, biết rõ sự vật hay hiện tượng.c) Tưởng tượng: Tạo ra trong tâm trí hình ảnh của cái không hề có trước mắt, hoặc chưahề gặp.3. Để miêu tả cho tốt, cho hay, chúng ta không thể "chỉ cần quan sát đối tượng một cáchkĩ càng" mà còn phải phát huy tích cực khả năng tưởng tượng và liên tưởng nữa. Ví như,chúng ta sẽ không thể cảm nhận được các hình ảnh, âm thanh rất đặc sắc, rất thơ mộngtrong đoạn văn của A. Đô-đê nếu không có sự quan sát tinh tế để thấy: trong đêm, tiếngsuối reo nghe rõ hơn, đầm ao nhen lên những đốm lửa nhỏ, những tiếng sột soạt văngvẳng trong không gian... Hay hình ảnh "Cô gái nom như một chú mục đồng nhà trời, nơicó những đám cưới sao..." là sản phẩm của trí tưởng tượng. Và nếu không có sự liêntưởng phong phú thì không thể có được cảnh "cuộc hành trình trầm lặng, ngoan ngoãncủa ngàn sao gợi nghĩ đến đàn cừu lớn".4. Chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy, tình cảm, cảm xúc của nhân vật "tôi" trong đoạntrích Những vì sao nảy sinh từ việc quan sát kĩ càng, chăm chú cảnh đêm. Một đêm saohuyền ảo và thơ mộng, hơn nữa vẻ đẹp hồn nhiên và ngây thơ của cô gái chắc chắn đãlàm lay động trái tim giàu cảm xúc và dễ rung động của chàng trai. Và rõ ràng chínhnhững tình ấy đã làm cho đoạn văn thêm mượt mà và hấp dẫn hơn. Cho nên, không thểnói để biểu cảm khi tự sự, chỉ tìm những cảm xúc, những rung động trong tâm hồn ngườikể.5. Đoạn văn kể lại cuộc chiến đấu giữa Đam Săn với Mtao Mxây trong sử thi Đam Săn làmột đoạn văn có sử dụng nhiều yếu tố miêu tả và biểu cảm. Có thể nói nhờ các yếu tố nàymà khung cảnh cũng như diễn biến của cuộc chiến hiện ra cụ thể sinh động tới từng chiDoc24.vntiết trong sự hình dung của người đọc. Các yếu tố miêu tả (những hình ảnh so sánh vívon) và biểu cảm (cảm xúc của các nhân vật cũng như của cộng đồng) đã làm cho cuộcchiến đấu trở nên hoành tráng và dữ dội. Cũng từ đó mà hình ảnh người anh hùng cũngđược nâng bổng hơn lên.6. Trong đoạn văn trích từ truyện ngắn Lẵng quả thông của C. Pau-tôp-xki, người kể đã"kể chuyện" bằng quan sát, tưởng tượng và suy ngẫm. Để giúp người đọc hình dung rõrệt hơn, cảm nhận thích thú hơn vẻ đẹp của mùa thu, nhà văn đã không miêu tả trực tiếpmà tưởng tượng "nếu như có thể lấy hết đồng và vàng trên trái đất đem đánh thành muônvàn lá cây rất mực tinh xảo"; và suy ngẫm "những chiếc lá nhân tạo nọ sẽ rất thô kệch...".Những câu văn ấy cũng là nhấn mạnh vẻ đẹp tự nhiên của mùa thu nhưng yếu tố miêu tảvà biểu cảm đã mang đến cho chúng ta một cách cảm nhận khác lạ lẫm và lí thú hơn.7. Viết bài văn tự sự có sử dụng các yếu tố biểu cảm và miêu tả kể về một chuyến đi đãđem lại cho anh (chị) nhiều cảm xúc (một lần về quê, một chuyến tham quan du lịch…).Tham khảo bài viết dưới dây (kể về một lần về quê nội).Quê hương tôi cũng đẹp và đáng yêu như quê hương của Tế Hanh. Cũng có con sôngxanh biếc và những hàng tre rợp mát những buổi trưa hè. Chỉ tiếc tôi sống quê khôngnhiều lắm. Mỗi năm tôi chỉ được về quê có một lần và thường là những ngày hè oi bức.Hè năm nay cũng vậy, tôi cũng theo bố mẹ về thăm quê nội. Thế nhưng chuyến đi nămnay buồn man mác và nhói đau hơn.Chả là cách cái ngày tôi về quê tròn hai tháng, nội tôi đã vĩnh viễn ra đi khỏi trái đấtnày. Mới nghe cái tin dữ ấy, tôi đã khóc suốt buổi trưa và nằng nặc đòi bố mẹ cho về quêđể nhìn mặt ông lần cuối. Thế nhưng bố an ủi: “Nội ra đi là một mất mát lớn đối với tấtcả chúng ta. Lúc nội còn sống, nội đã rất tin vào sức học của các con. Bây giờ con lại sắpphải thi chuyển cấp. Vì thế con hãy cố gắng ôn và thi cho tốt để làm an lòng linh hồn củanội”. Tôi ngoan ngoãn và ngậm ngùi nghe theo lời dạy bảo của bố tôi. Nỗi đau và niềmnhớ thương ông nội nén lại trong tim tôi nghẹn ngào và da diết.Con tàu ngày xưa vẫn chạy rất nhanh sao hôm nay nó ạch và nặng nề biết mấy. Bòngang qua mấy con đê và không biết đến bao nhiêu cánh đồng mênh mông bát ngát, contàu dừng lại ngay phía đầu ngôi làng nhỏ của nội tôi. Vừa đặt chân lên mảnh đất của làng,tôi bỗng giật mình nhận ra người bạn xưa quen thuộc những bụi tre làng. Quê nội tôi córất nhiều tre, tre đã gắn với bố, với tôi bao kỉ niệm. Những ngày nắng, những đêm mưa,những đêm trăng cùng bạn bè trong xóm với bao trò chơi thú vị, tôi đều đã gửi gắm nơiđây. Nhưng hôm nay trời không nắng và không có gió. Những đám trẻ âm thầm, lạnh lẽovà dường như cũng buồn như tâm hồn của chính tôi.Doc24.vnBố nắm chặt tay tôi khi cả nhà đứng trước hai cánh cổng đầy rêu xanh nhà nội. Tôibắt đầu không cầm được nước mắt. Tôi chạy thẳng vào sân, và vào lòng bà và nức nở.Các cô, các bác và các chị em xúm lại an ủi tôi. Bà nội dắt tôi đến trước bàn thờ ông nội.Tôi thắp nhang trong khi hai mắt vẫn cay xè.Tôi cố gượng để nhìn sâu vào tôi mắt sángvà rất hiền hoà của nội tôi rồi lại oà lên khóc.Tôi thương nội rất nhiều. Qua lời kể của bố tôi, tôi biết ông bà nội đã phải lam lũsuốt cuộc đời để nuôi dạy con cái cho thành đạt. Lúc còn sống, nội thường nói; “nội rấtvui vì con cháu đều ngoan ngoãn cả”. Nhưng quả thực nội đã hy sinh trọn cuộc đời màchưa có được một ngày thảnh thơi vui sướng.Hôm ấy sau khi viếng mộ ông, tôi xin phép bố mẹ một mình ra thăm bờ sông. Nơi ấyxưa nội thường đưa tôi ra hóng mát. Ông dạy tôi cách vót diều và cũng có hôm tôi đượcông cho thả diều trên bờ con sông quê ấy.Dòng sông bắt đầu nhô ra trước mắt tôi, uốn khúc bao quanh ngôi làng nhỏ như mộtdải lụa trắng khổng lồ. Mặt sông hôm nay lăn tăn gợn sóng như đang nói, đang cười, nhưtâm sự… Tôi đứng lặng trên bờ sông, nhắm mắt và nghe gió thổi vi vu. Hình như trongtiếng gió thổi nghe được tiếng thì thầm đó đây của nội.Tối hôm đó tôi có cảm thấy vui hơn vì được các anh chị đưa ra với đám thiếu niênngoài xóm. Thế nhưng cuộc vui tàn rất nhanh, tôi ra về lòng không được tươi mới nhưnhững lần vui chơi ngày trước.Buổi sáng hôm sau tôi phải theo bố mẹ về ngay thành phố. Bố tôi phải đi công tácgấp, còn tôi năm nay cũng bận hơn với chuyện học hè. Vả lại tôi không dũng cảm để màở lại. Tôi muốn nhớ về ông nhưng không phải ngày nào cũng cứ nhìn thấy ông rồi khóc.Bà nội chu đáo chuẩn bị cho bố con tôi rất nhiều quà, trong đó có cả một con diềunhỏ. Tôi nín thở để kìm nén cảm xúc trong lòng. Tôi ôm chặt và thầm cảm ơn ông bà vềtất cả.Trời hôm nay nắng và nắng rất to. Bố mẹ và tôi bước ra khỏi đám tre làng uể oải vàmệt mỏi. Con đường trước mắt tôi rộng và xa tít. Nhưng không được đi dưới những tántre làng đôi mắt tôi hình như cứ mỗi lúc hoa lên…Nhìn chung, đây là một bài tập mà ta có thể chủ động viết một cách sáng tạo, linhhoạt, không nên tuân theo một khuôn mẫu nào. Điều đáng lưu là không được sa vào kểchuyện "suông" (câu chuyện chỉ gồm các sự việc, chi tiết tiếp nối nhau) hoặc lạc sangkiểu bài thuần biểu cảm.Doc24.vnTrên đây chỉ là phần trích dẫn 10 trang đầu của tài liệu và có thế hiển thị lỗi font, bạn muốn xem đầyđủ tài liệu gốc thì ấn vào nút Tải về phía dưới.