Số phận con người_Soạn văn lớp 12

SỐ PHẬN CON NGƯỜI (Sô-lô-khốp) HƯỚNG DẪN HỌC BÀI Câu 1. Hoàn cảnh và tâm trạng An-đrây Xô-cô-lốp sau khi chiến tranh kết thúc: - Năm 1944, sau khi thoát khỏi ách nô lệ của tù binh, Xô-cô-l ốp đ ược bi ết m ột tin đau đớn: tháng 6 năm 1942 vợ và hai con gái anh đã bị bọn phát xít gi ết h ại. Ni ềm hi v ọng cuối cùng giúp anh bám víu vào cuộc đời này là A-na-tô-li, chú h ọc sinh gi ỏi toán, đ ại úy pháo binh, đứa con trai yêu quý đang cùng anh tiến đánh Béc-lin. Nh ưng đúng sáng ngày 9 tháng 5 ngày chiến thắng, một tên thiện xạ Đức đã giết chết A-na-tô-li. - Anh đã "chôn niềm vui sướng và niềm hi vọng cuối cùng trên đất người, đất Đức ", "Trong người có cái gì đó vỡ tung ra", trở thành "người mất hồn". Sau khi lần lượt mất tất cả người thân, Xô-cô-lốp rơi vào nỗi đau cùng cực. - Bước ra khỏi cuộc chiến không biết đi về đâu, đành về tá túc nh ờ nhà ng ười b ạn và làm nghề lái xe cho nông trường. - Xô-cô-lốp tìm đến rượu để dịu bớt nỗi đau: "Phải nói rằng tôi đã thật sự say mê cái món nguy hại ấy". Xô-cô-lốp biết rõ sự nguy hại của rượu nhưng anh vẫn cứ uống lời tâm sự ấy hé mở sự bế tắc của anh. - Anh đã khóc trước mặt của bé Va-ni-a (mồ côi cha mẹ, cũng là nạn nhân của chiến tranh, lang thang, vất vưởng, đói rách, ăn xin, nhưng chú bé vẫn thật h ồn nhiên, trong sáng). Nỗi đau của anh không diễn tả được bằng lời mà nó nuốt đắng trong tim ngh ẹn ngào thành những giọt nước mắt. => Hai số phận đau thương nghiệt ngã đặt cạnh nhau, bổ sung cho nhau làm rõ nh ững mất mát không gì bù đắp nổi do chiến tranh gây ra. Ý nghĩa tố cáo chi ến tranh toát ra từ đây. Hình ảnh Xô-cô-lốp không những thể hiện khí phách anh hùng của nhân dân, mà còn nói lên cái giá rất đắt của chiến thắng, những đau khổ t ột cùng c ủa con ng ười do chiến tranh gây nên - đây là yếu tố tạo nên sức tố cáo chiến tranh phát xít m ạnh m ẽ của tác phẩm. Câu 2. OLM.VN, BINGCLASS.COM 1 * Giữa lúc đang lâm vào tâm trạng bế tắc, An-đrây đã gặp bé Va-ni-a cũng là n ạn nhân đáng thương của chiến tranh. Tác giả tả việc Xô-cô-lốp nhận Va-ni-a làm con nuôi r ất sâu sắc và cảm động. Việc làm đó đã tác động sâu sắc đến cả hai người: - Bé Va-ni-a có được người chở che, mái ấm gia đình. - An-đrây tìm lại được ý nghĩa cuộc sống, tìm được tình yêu thương đ ể xóa m ờ nỗi đau chiến tranh. * Tâm hồn ngây thơ của cậu bé Va-ni-a và lòng nhân hậu của An-đrây đã được bi ểu hiện một cách tương hợp hết sức cảm động: - Tâm hồn thơ ngây của bé Va-ni-a: + Mặt mũi lấm lem, quần áo bẩn thỉu nhưng đôi mắt rất sáng. + Khi được Xô-cô-lốp gọi, leo lên xe hỏi, chờ trả lời. + Ngồi trên xe lặng thinh, tư lự, chốc chốc nhìn Xô-cô-lốp ... + Trả lời những câu hỏi một cách hồn nhiên. + Nồng nhiệt thể hiện tình cảm, sự ước ao, hi vọng khi được nhận làm con. - Lòng nhân hậu của Xô cô lốp: + Khi gặp Va-ni-a: thấy quý và nhớ. + Trước hoàn cảnh đáng thương và tâm hồn ngây thơ của Va-ni-a nên đã nhận bé làm con nuôi => quyết định đột nhiên, xuất phát từ đáy lòng. + Khi nghe thấy tiếng thở dài của bé: dùng những hình ảnh nh ỏ bé, đáng th ương đ ể so sánh với Va-ni-a tội nghiệp. + Chăm sóc Va-ni-a như con đẻ. + Âm thầm chịu đựng những đau khổ vì sợ Va-ni-a đau khổ. => Giàu tình yêu thương, nhân hậu, giàu trách nhiệm. * Ở toàn bộ đoạn này, điểm nhìn của tác giả hoàn toàn phù hợp với đi ểm nhìn c ủa nhân vật, vì vậy gây được niềm xúc động trực tiếp. Câu 3. An-đrây Xô-có-lốp đã vượt lên nỗi đau và sự cô đơn như thế nào? - An-đrây Xô-có-lốp đã vượt lên nỗi đau và sự cô đ ơn b ằng tinh th ần trách nhi ệm cao cả và nghị lực phi thường. OLM.VN, BINGCLASS.COM 2 - Khó khăn của Xô-cô-lốp khi nhận bé Va-ni-a làm con trong công cuộc thường nhật: việc nuôi dưỡng chăm sóc, những rủi ro bất cứ lúc nào cũng có th ể x ảy ra, đ ặc bi ệt là việc không thể làm "tổn thương trái tim bé bỏng của Va-ni-a". Bên cạnh đó là nỗi khổ tâm, dằn vặt của anh về những kí ức, vết thương tâm hồn vẫn còn đau đớn. - Xô-cô-lốp không ngừng vươn lên trong ý thức nhưng nỗi đau, vết thương lòng không thể hàn gắn. Đó chính là bi kịch sâu sắc trong số ph ận c ủa Xô-cô-l ốp. Đó cũng là tính chân thật của số phận con người sau chiến tranh. Câu 4. Nhận xét về thái độ của người kể chuyện. Ý nghĩa lời trữ tình ngoại đề ở cuối truyện? - Thể hiện lòng khâm phục, sự quý mến với bản lĩnh kiên cường, lòng nhân hậu của con người Xô viết. - Tin tưởng vào tương lai qua hình ảnh chú bé Va-ni-a. - Tin tưởng vào sức mạnh tiềm ẩn và những cống hiến thầm lặng mà to l ớn c ủa những thế hệ con người Nga trong cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc. - Đoạn cuối: lời kêu gọi, nhắc nhở sự quan tâm, trách nhiệm của toàn xã hội đối với những con người bất hạnh. Câu 5. Theo anh (chị) trong đoạn trích này, tác giả đã nghĩ gì về số phận con người ? - Với Sô-lô-khốp: trong cuộc sống, mỗi người có thể sẽ có những số ph ận khác nhau, con người có thể gặp nhiều nỗi đau, bất hạnh, mất mát, nhưng nhà văn v ẫn không đánh mất hi vọng vào niềm tin, niềm hạnh phúc con người. Ông tin t ưởng, con ng ười biết dựa vào nhau, chia sẻ, đùm bọc, yêu thương nhau sẽ tạo nên hạnh phúc. LUYỆN TẬP Bài 1. Tìm cái mới của truyện ngắn Số phận con người trong việc miêu tả cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại của nhân dân Liên Xô. - Cốt truyện và chi tiết cũng thể hiện rõ bút pháp hiện thực táo bạo của Sô-lô-khôp, tôn trọng tính chân thật. Tác phẩm không tô hồng hiện thực bằng lối kết thúc có h ậu mà báo trước vô vàn khó khăn trở ngại mà con người phải vượt qua trên con đường tìm kiếm hạnh phúc. Sôlôkhốp đã miêu tả chiến tranh trong bộ mặt thật của nó, trong “ đau khổ, chết chóc, máu me” (Lời L.Tôn-Xtôi), thể hiện một cách nhìn mới, cách mô t ả m ới hi ện th ực cuộc sống sau chiến tranh.Tác giả đã sáng tạo nhiều tình huống ngh ệ thu ật, nhi ều chi OLM.VN, BINGCLASS.COM 3 tiết tình tiết cảm động để khám phá chiều sâu tính cách nhân v ật (c ảnh nh ận con, những giọt nước mắt của vợ người bạn, giấc ngủ của bé Va-ni-a…) - Nhân vật trong tác phẩm là những con người bình thường, thậm chí nhỏ bé với tất cả các quan hệ phức tạp đa dạng tiêu biểu cho số phận con ng ười trong chi ến tranh. Tác giả ví hai cha con Sôcôlốp là “hai con người côi cút, hai hạt cát đã bị… bão tố chiến tranh thổi bạt tới những miền xa lạ”. Hoàn cảnh đau khổ ghê gớm của Xô-cô-lốp đã làm nổi bật tâm hồn nhân hậu và tính cách kiên cường của anh. Đó là những con người bình thường mà vĩ đại, hình ảnh của nhân dân Nga. OLM.VN, BINGCLASS.COM 4