Hóa học 12 Bài 33. Hợp kim của sắt (2)

Tiết 54:HỢP KIM CỦA SẮTI. GANG: 1-Khái niệm:- Gang là hợp kim của sắt với cacbon trong đó có từ 2-5% khối lượng cacbon, ngoài ra còn một lượng nhỏ các nguyên tố khác- Các nguyên tố thường gặp là Mn, Si, P, S. +Mn và Si là hai nguyên tố có tác dụng điều chỉnh sự tạo thành grafít và cơ tính của gang. +Còn và là các nguyên tố có hại trong gang nên càng ít càng tốt.*Các đặc tính của gang:- Nhiệt độ chảy thấp, nên dễ nấu chảy hơn thép.- Tính đúc tốt.- Dễ gia công cắt (trừ gang trắng).- Chịu nén tốt.- Dễ nấu luyện.2-Phân loại: Tùy theo tổ chức tế vi và thành phần hóa học của gang, người ta chia gang thành loại chính là: Gang trắng Có tổ chức tế vi của gang hoàn toàn phù hợp với giản đồ trạng thái Fe-C và luôn chứa hỗn hợp cùng tinh Ledeburit (nên gang có màu sáng như thép được gọi là gang trắng) Gang có grafit làm cho gang có màu xẫm, tối ): Là loại gang trong đó phần lớn hoặc toàn bộ lượng Cacbon nằm dưới dạng tự do grafhit. Tuỳ theo hình dạng của graphit, lại chia thành loại: gang xám, gang dẻo và gang cầu. Trong chương trình phổ thông ta chỉ tìm hiểu loại gang đó là gang trắng và gang xám. a- Gang xám:- Gang xám là loại gang mà phần lớn hay toàn bộ cacbon tồn tại dạng than chì.-Là loại gang phổ biến nhất và được sử dụng rộng rãi trong kỹ thuật. Ưu điểm: Gang xám có một giá thành rẻ và khá dễ nấu luyện, có nhiệt độ nóng chảy thấp (1350°C) và không đòi hỏi khắt khe về tạp chất,có tính đúc tốt và khả năng tắt âm cao, do tổ chức xốp nên cũng là ưu điểm cho các vật liệu cần bôi trơn có chứa dầu nhớt. Nhược điểm: Tuy vậy, gang xám dòn, khả năng chống uốn kém, không thể rèn được. Khi làm nguội nhanh trong khuôn, gang bị biến trắng rất khó gia công cơ khí. Gang xám được sử dụng rất nhiều trong ngành chế tạo máy, đúc các băng máy lớn, có độ phức tạp cao, các chi tiết không cần chịu độ uốn lớn, nhưng cần chịu lực nén tốt.b- Gang trắng: Gang trắng là gang chưa ít cacbon hơn gang xám, mà cacbon chủ yếu nằm dưới dạng liên kết Hợp chất Xementit (Fe3C). Gang trắng cứng và giòn nên không dùng được trong chế tạo cơ khí. Gang trắng chủ yếu dùng để luyện thép, để thành gang dẻo, làm bi nghiền và làm mép lưỡi cầy.